ቱርክ ለጦርነት በምትዘጋጅበት ወቅት የካሊን የግሪክ ጉብኝት ምን ያመለክታል

በ28 ኦገስት 2026 የቱርክ ብሔራዊ የመረጃ (ስለላ) ድርጅት (MİT) ኃላፊ ኢብራሂም ካሊን (İbrahim Kalın)፣ ከግሪክ አቻቸው ከብሔራዊ የመረጃ አገልግሎት (EYP) የቀድሞ ዳይሬክተር (Director Emeritus) ቴሚስቶክሊስ ዴሚሪስ (Themistoklis Demiris) ጋር ለመገናኘት ቅድመ ማስታወቂያ ሳይሰጥ አቴንስን ጎብኝተዋል። ሆኖም የካሊን መገኘት የበለጠ ትርጉም ያገኘው፣ በመቀጠልም የግሪክ ጠቅላይ ሚኒስትርነት ይፋዊ መቀመጫ በሆነው በማክሲሞስ ማንሽን ውስጥ ከግሪክ ጠቅላይ ሚኒስትር ኪርያኮስ ሚትሶታኪስ (Kyriakos Mitsotakis) ጋር በግል ተገናኝተው ሲወያዩ ነው።

የቱርክ መገናኛ ብዙኃን በኋላ የካሊንን ተልዕኮ ዓላማ ይፋ አድርገዋል። መንግሥትን የሚደግፈው የዬኒ ሻፋቅ (Yeni Şafak) ጋዜጣ እንደዘገበው፣ የMİT ኃላፊ በአቴንስ “በግልጽና በማያሻማ መንገድ” ተናግረው አራት መልእክቶችን አስተላልፈዋል፡ ቱርክ ከያዘችው አቋም ወደ ኋላ አትልም፤ ግሪክ በኤጂያንና በምሥራቃዊ ሜዲትራኒያን “የተፈጸሙ እውነታዎችን” (faits accompli) እንድትፈጥር አትፈቅድም፤ የግሪክ ደሴቶች መከላከያ እንዲጠናከር አትቀበልም፤ እንዲሁም ግሪክ ከእስራኤል ጋር ያላትን ስትራቴጂያዊ አጋርነት “የተሳሳተ መንገድ” እንደሆነ ትመለከታለች። ይህ በተግባር የቱርክ የመጨረሻ ማስጠንቀቂያ ነበር።

የጉብኝቱ ጊዜም የተለየ ትርጉም ነበረው። ግሪክና እስራኤል ባለ ብዙ እርከን የአየርና የሚሳይል መከላከያ ሥርዓት በሆነው “Achilles Shield” ላይ ስምምነት እያራመዱ በነበሩበት ወቅት ተካሂዷል። በተመሳሳይ ጊዜ የቆጵሮስ ሪፐብሊክ በእስራኤል ሠራሽ Barak MX ሥርዓቶች መከላከያዋን እያጠናከረች ስትሆን፣ የግሪክ፣ የቆጵሮስና የእስራኤል የመከላከያ ጋሻዎችን የማዋሃድ ዕድል እንደገና ወደ ፊት መጥቷል።

ቱርክ አቴንስን፣ ኒቆሲያንና ኢየሩሳሌምን በተናጠል የማስፈራራት አቅሟን የሚገድብ የማስቀጣት ሥነ ሕንፃ እንዳይፈጠር ትፈራለች። ፕሬዚዳንት ረጀብ ጣይብ ኤርዶጋን (Recep Tayyip Erdoğan) ግሪክ በደሴቶቹ ላይ አዲስ የጦር መሣሪያ ሥርዓቶችን እንዳታሰማራ አሳስበው፣ ታሪክ “ከእርሱ ትምህርት ለሚወስዱ እጅግ መልካም መሪ ነው” ሲሉ አክለዋል። ሚትሶታኪስ በበኩላቸው፣ ግሪክ ብሔራዊ ሉዓላዊነቷን እንዴት መከላከል እንዳለባት መመሪያ አትቀበልም ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል።

ካሊን በአቴንስ ስለ “በቅን ልቦና ላይ የተመሠረተ አካሄድ” ቢናገሩም፣ ቱርክ ለትልቅ ግጭት ዕድል ዝግጅቷን ቀጥላለች። 40 የኮማንዶ ብርጌዶችን የመፍጠር ዕቅዷ፣ ከምሥራቃዊ ትሬስና ከአናቶሊያ የባሕር ዳርቻ እስከ ተያዘችው ቆጵሮስ ድረስ የሚዘልቅ ወታደራዊ ቅስት እየመሠረተ ነው። በተጨማሪም በሁሉም 81 የቱርክ ግዛቶች የመጠለያዎችና የሲቪል መከላከያ መሠረተ ልማቶች መገንባት፣ አንካራ ጦርነትን እንደ ረቂቅ ዕድል እንደማትቆጥረው ያሳያል።

በአየር ላይ፣ አንድ የቱርክ Akıncı ሰው አልባ አውሮፕላን በሰሜናዊ ኤጂያን በሚገኘው የግሪክ ደሴቶች ሳሞትራኬና ሊምኖስ መካከል፣ ቱርክ ሕገወጥ በሆነ መንገድ ባቋቋመችው የባሕር ፓርክ አካባቢ ተልዕኮ አከናውኗል። ከዚያ ይበልጥ ወደ ደቡብ፣ የምርምር መርከቧ TÜBİTAK Marmara በካስቴሎሪዞ አቅራቢያ፣ የግሪክን ደሴት ለመክበብና የባሕር መብቶቿን ለማዳከም በሚፈልገው በቱርክ ሁለተኛ ሕገወጥ የባሕር ፓርክ አካባቢ ታይታለች።

The Great Sea Interconnector ቀጣዩ የውጥረት ማዕከል ሊሆን ይችላል። ከፈረንሳዩ Meridiam ጋር የተደረሰውን ስምምነት ተከትሎ፣ ግሪክ ከግብፅ ጋር የወሰነችው ልዩ የኢኮኖሚ ቀጣና በካርታ ላይ ብቻ ያለ እንዳልሆነ በተግባር ማሳየት አለባት።

የ2024ቱ የካሶስ ክስተት፣ ቁርጠኝነት ለውጥረት መባባስ ፍርሃት ሲተካ ምን እንደሚከሰት አሳይቷል። የግሪክ መንግሥት፣ በዘገየ መልኩና በምርጫ ጫና ሥር፣ ማባበል ቱርክን እንዳልቀየራት መገንዘቡን ያሳያል። ይልቁንም ለአንካራ ጊዜ፣ ቦታና የጫና ስልቶቿ እንደሚሠሩ እምነት ሰጥቷታል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቅርቡ የግሪክን የግዛት ባሕር ከቀርጤስ በስተደቡብ ስለማስፋፋት ያነሱት፣ እንዲሁም የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጆርጅ ጌራፔትሪቲስ (George Gerapetritis) ወደ 12 የባሕር ማይል ማስፋፋት የማይገሰስ የግሪክ መብት መሆኑን ያሳሰቡት፣ በይፋዊ ንግግር ላይ ለውጥ መኖሩን ያመለክታሉ። ጥያቄው ግን ተግባር ከንግግሩ ጋር ይጣጣም ይሆን የሚለው ነው።

በዚህ ዳራ ውስጥ፣ አሜሪካ የትኛውን ዓይነት ክልላዊ ሥርዓት እንደምትደግፍ መወሰን አለባት፤ ግሪክ፣ ቆጵሮስና እስራኤል በዓለም አቀፍ ሕግና በጋራ ደኅንነት መሠረት ላይ እየገነቡት ያለውን ወይስ ቱርክ በዛቻ፣ በሕገወጥ ካርታዎችና በወታደራዊ የተፈጸሙ እውነታዎች (faits accompli) ልትጭን የምትሞክረውን።

የአሜሪካ አምባሳደርና ነጋዴ ቶም ባራክ (Tom Barrack)፣ ከኢራንና ከየኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ጥበቃ ኃይል (IRGC) ጋር የተያያዙ ግብይቶችን ሲያመቻች በነበረው ጎልደን ግሎባል ያቱሩም ባንካሲ (Golden Global Yatırım Bankası) ላይ የተጣሉትን የአሜሪካ ማዕቀቦች፣ ቱርክን የሚያነጣጥሩ ተደርገው መተርጎም እንደሌለባቸው አድርጎ ለማቅረብ ያደረገው ሙከራ፣ ለዋሽንግተን እውነተኛ አጋሮች የተሳሳተ መልእክት ያስተላልፋል።

ግሪክ በተደጋጋሚ ወደ ኋላ ማፈግፈጓ ዋጋ ከፍላለች፤ በ1974 ቆጵሮስ፣ በ1996 ኢሚያ፣ እንዲሁም በተልዕኮ ላይ ሳሉ የበርካታ አብራሪዎች ሕይወት መጥፋት። ይህ ዑደት መቆም አለበት። ሰላም የሚረጋገጠው ደሴቶቹን መከላከያ አልባ በማድረግ ወይም የግሪክን መብቶች ለመጠቀም ከቱርክ ፈቃድ በመጠየቅ አይደለም፤ የሚረጋገጠው በጥንካሬ፣ በጥምረቶችና በቁርጠኝነት ነው።