እያደገ የመጣው የፓኪስታንና ሶሪያ ወታደራዊ ትስስር ምን አንድምታ አለው

በነፃው የሊባኖስ የዜና ፖርታል Al-Modon በ10 ኦክቶበር 2026 በወጣ ዘገባ መሠረት፣ የሶሪያ ፕሬዚዳንት አህመድ አል-ሻራዕ (Ahmed al-Sharaa) የሳዑዲ ዘውድ አልጋ ወራሽ ልዑል መሐመድ ቢን ሰልማንን ፓኪስታን ወደ ሶሪያ የምታደርገውን የጦር መሣሪያ አቅርቦት እንድታፋጥንና ደማስቆ በቀጥታ ከኢስላማባድ መሣሪያ እንድትገዛ እንዲያበረታቱ ጠይቀዋል። የሶሪያ ተንታኞች እንደሚያመለክቱት፣ የደማስቆ የሽግግር መንግሥት ፓኪስታንን ወሳኝ “ሉዓላዊ መከላከያ ጋሻ” አድርጎ ይመለከታል። ሶሪያ ታሪካዊ ጥገኝነቷ ከነበረው የሩሲያ ወታደራዊ መሣሪያ ወይም ከኢራን ፓራሚሊተሪ ኃይሎች ወደ ሌላ አቅጣጫ ግዥዋን በማዞር፣ እጅግ በቀላሉ የሚዋቀሩና ዝቅተኛ ወጪ ያላቸውን የፓኪስታን የአገር ውስጥ የጦር መሣሪያ ሥርዓቶች ለማግኘት፣ ሶሪያዊ ጦርንም እንደገና እያቋቋመችና እያዘመነች የምዕራባውያን ማዕቀቦችን ለማለፍ እንደምታስብ ተገልጿል።

እነዚህ ልማቶች፣ ሶሪያ በፓኪስታን ላይ እያሳየች ያለውን እየጨመረ የመጣ ፍላጎት የሚያመለክቱ ተከታታይ ከፍተኛ ደረጃ ግንኙነቶችን ተከትለው መሆናቸው ተጠቅሷል። ከ19 እስከ 20 ኦገስት 2026 የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አሳአድ አል-ሻይባኒ (Asaad al-Shaibani) የመከላከያ ትብብርን፣ ደኅንነትን፣ ንግድንና ኢንቨስትመንትን ለመወያየት ኢስላማባድን ጎብኝተዋል፤ ይህም የሶሪያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ወደ ፓኪስታን ያደረገው የመጀመሪያው ጉብኝት በ19 ዓመታት ውስጥ ነው። ፓኪስታን ለሶሪያ ሉዓላዊነት፣ የግዛት አንድነትና በጎላን ኮረብታዎች ላይ ላላት አቋም ያላትን ድጋፍ በድጋሚ አረጋግጣለች።

ይህ ጉብኝት የተካሄደው ሳዑዲ ዓረቢያ፣ ፓኪስታንና ቱርክ የመካ የጋራ የመከላከያ ስምምነትን ከተፈራረሙ ብዙም ሳይቆይ መሆኑ ተጠቅሷል። ፓኪስታን እንዲሁም እስራኤል በሶሪያ የአቡ አል-ዱሁር አየር ጦር ሰፈር ላይ ያደረሰችውን የአየር ጥቃት አውግዛለች፤ እስራኤል ጥቃቱ ሊደረግ የሚችለውን የቱርክ ወታደራዊ ሥምሪት ለመከላከል የታሰበ እንደነበር ገልጻለች። የሶሪያ ይፋዊ የዜና ወኪል የሆነው የሶሪያ ዓረብ የዜና ወኪል የፓኪስታንን መግለጫዎች በሰፊው በማስተጋባት፣ የፓኪስታንን ፀረ-እስራኤል አቋም ኃይለኛ የጂኦፖለቲካ ጋሻ እንደሆነ አቅርቦታል።

በዚህ መካከል የፓኪስታን መገናኛ ብዙኃን አሁን የፓኪስታን–ሶሪያ ትስስርን፣ የፓኪስታን ጦር ለድኅረ-ግጭት ዓረብ አገራት ሥልጠናን፣ ዶክትሪኖችንና ደኅንነትን በመላክ ያለውን “ተቋማዊ ክብር” የሚያንፀባርቅ እንደሆነ እያቀረበ ነው።

ፓኪስታን የወታደራዊ ገበያዎቿን የማስፋት የንግድ ፍላጎትም ወደ ሶሪያ የምታደርገውን እየተስፋፋ ያለ አቅርቦት እንዲጠነክር እየገፋ መሆኑ ተጠቅሷል። ኢስላማባድ የአገር ውስጥ የአየር ምርትና ፀረ-ድሮን ሥርዓቶቿን—እንደ JF-17 Thunder የተዋጊ መድረኮችና የተራቀቁ ኤሌክትሮኒክስ ያሉትን—ከምዕራባውያን ወይም ከሩሲያ የመጨረሻ አጠቃቀም ገደቦች ውጭ የሆነ የመከላከያ መረብ ለመገንባት ለሚፈልጉ አገራት ተስማሚ አቅሞች እንደሆኑ እያቀረበች ነው። ፓኪስታን ከቻይና ጋር የጠበቀ የመከላከያ ትስስር ስለምትጠብቅና አልፎ አልፎም የቻይና ተለዋጭ ሆና ትሠራለች ተብሎ ስለሚነገር፣ የፓኪስታን ወታደራዊ አቅርቦት ለሶሪያ በተግባር የቻይናን ገበያዎችም ሊያሰፋ እንደሚችል ተገልጿል።

ፓኪስታናውያን ሀገራቸው የዋጋ ግሽበት፣ የኢኮኖሚ አለመረጋጋትና በራሷ ድንበሮች ላይ የደኅንነት ፈተናዎች በገጠሟት ወቅት የመካን ስምምነት መቀላቀል ወይም እንደ ሶሪያ ባሉ ቦታዎች ሌሎች የውጭ ቁርጠኝነቶችን መውሰድ ተገቢ ነው ወይ የሚለውን ይከራከራሉ።

በዚህ እንቅስቃሴ ውስጥ ቱርክ አሁንም አንድ ምክንያት ናት። አንካራ በሶሪያ ውስጥ ስትራቴጂያዊ ጥቅሞች ያሏት ሲሆን፣ የአገሪቱን አዲስ የፖለቲካና የደኅንነት ሥርዓት ላይ ተጽዕኖ ለማሳደር ትፈልጋለች። የቱርክና የፓኪስታን ይበልጥ የተቀራረበ ቅንጅት፣ ሶሪያ ወታደራዊ አቅሟን መልሳ የምትገነባበት አማራጭ መስመር ሊሆን ይችላል። የፓኪስታን የመከላከያ ተንታኞች ይህንን የሦስትዮሽ መልክዓ ምድር “የህንድ–እስራኤል ቀጣናዊ ትስስር” ተብሎ የሚታሰበውን ለማፍረስ እንደ መሣሪያ ይመለከቱታል። በሌቫንት ውስጥ ተጨባጭ የሎጂስቲክስ መቆሚያ በመፍጠር፣ ኢስላማባድ ህንድ በእስራኤል ውስጥ እያጠናከረች ላለችው የቴክኖሎጂና የመረጃ ሽርክና ቀጥተኛ ተቃራኒ ሚዛን ትፈጥራለች።

ሶሪያን የሚያቅፍ የሳዑዲ–ፓኪስታን–ቱርክ ግንኙነት የዋሽንግተንን የረዥም ጊዜ ስትራቴጂያዊ ስሌት ሊያወሳስብ ይችላል። እነዚህ አገራት ከሶሪያ ጋር ያላቸውን ወታደራዊ ግንኙነት ካጠናከሩ፣ የጋራ ተጽዕኗቸው የእስራኤልን የመንቀሳቀስ ነፃነት ሊገድብና ለአሜሪካ ቀጣናዊ ፖሊሲ አዳዲስ ፈተናዎችን ሊፈጥር ይችላል።

ዋናው ጉዳይ ሶሪያ ወታደራዊ አቅሟን መልሳ ለመገንባት የምታደርገው ጥረት ብቻ ሳይሆን፣ በዚያ ሂደት ውስጥ ፓኪስታን ልትጫወት የምትችለው ሚና መሆኑ ነው። እነዚህ እየተፈጠሩ ያሉ ግንኙነቶች ወደ ይበልጥ የተቀናጀ የደኅንነት ዝግጅት ያድጋሉ ወይ የሚለው አሁንም እርግጠኛ አይደለም። ሆኖም የፓኪስታን ከሶሪያ ጋር እያደገ የመጣው ተሳትፎ በቀጣናዊው የኃይል ሚዛን ውስጥ ሊፈጠር የሚችል የጭንቀት ምንጭ ሆኖ ያገለግላል።