የአሜሪካ ፀረ-ሽብር ባለሥልጣናት በፓኪስታን የሠሩትን ስህተት በሶማሊያ እየደገሙ ነው

ፕሬዚዳንት አብዲራህማን መሐመድ አብዱላሂ (“ኢሮ”) በዋሽንግተን ከመንግሥት አካላትና ከጥናት ተቋማት ጋር በተጨናነቀ የስብሰባ መርሐ ግብር የአሜሪካ ጉብኝታቸውን ቀጥለዋል። ሆኖም አሜሪካ ለሶማሊላንድ ዕውቅና እንድትሰጥ የሚደረገው ጥረት የተቋረጠ ይመስላል። የትራምፕ አስተዳደር ጉዳዩን በዝምታ ቢያስቀምጥም፣ የውስጥ አዋቂዎች ተጠያቂ የሚያደርጉት ሁለት ጽሕፈት ቤቶች እንደሆኑ ይጠቁማሉ፤ አንደኛው የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ምክትል ጸሐፊ ክሪስ ላንዳው (Chris Landau) ሲሆኑ፣ ከሌላ አቅጣጫ መመሪያ እስካልተሰጣቸው ድረስ ከውጭ ጉዳይ ጸሐፊ ሂላሪ ክሊንተን ዘመን ጀምሮ የቆየውን ሞቃዲሾ ተኮር ፖሊሲ ለመቃወም ፈቃደኛ አይደሉም። ሌላው እንቅፋት ደግሞ እንደተገለጸው የብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት ፀረ-ሽብር ጽሕፈት ቤት ነው። በዚያ ያሉ ባለሥልጣናት ለሶማሊላንድ ዕውቅና መስጠት አሜሪካ ከሶማሊያ ጋር እያካሄደች ያለውን የፀረ-ሽብር ትብብር ያዳክማል የሚል ሥጋት አላቸው።

የአሜሪካ ጦር ለረጅም ጊዜ ሶማሊያ በአል-ሸባብ ላይ የምታካሄደውን ትግል ለማጠናከርና የአፍሪካ ኅብረት ሰላም አስከባሪዎችን ለመደገፍ አሠልጣኞችንና የልዩ ኃይል አባላትን ወደ ሶማሊያ ሲያሰማራ ቆይቷል። ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በመጀመሪያው የሥልጣን ዘመናቸው የአሜሪካን ኃይሎች ከሶማሊያ ያስወጡ ቢሆንም፣ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን ሥልጣን ከያዙ በኋላ መልሰዋቸዋል። እንደተዘገበው፣ ከሞቃዲሾ ወደ ውስጠኛው ክፍል በሚገኘውና የቀድሞ የጣሊያን ጣቢያ በነበረው የባሌዶግሌ አየር ማረፊያ አነስተኛ የአሜሪካ ወታደሮች ክፍሎች እንዳሉ ይገለጻል፤ እንዲሁም አንዳንድ የአሜሪካ ሠራተኞች ከተባበሩት መንግሥታትና ከአፍሪካ ኅብረት ተልእኮዎች ጋር በሚጋሩት የሃላኔ ግቢ አካባቢ ይሠራሉ ተብሏል። በተጨማሪም በቦሳሶና በኪስማዩ የባሕር ኃይል ሲልስ (SEALs) አባላትና ሌሎች የልዩ ኃይል አባላት እንዳሉ ተዘግቧል። ቢያንስ ለጊዜው በባይዶዋ፣ በዱሳማረብና በጆሃር የአሜሪካ ሠራተኞች ነበሩ።

ከዚህም በላይ የአሜሪካ ወታደራዊና የመረጃ ባለሥልጣናት የፀረ-ሽብር ተልእኮውን ከጅቡቲ ካምፕ ሌሞኒየር፣ ከኬንያና ከሶማሊላንድ ራሷ በመነሳት በማጠናከር ላይ ናቸው። ለአሜሪካ እርምጃ ሁለት ዋና ዋና ዒላማዎች ነበሩ፤ በፑንትላንድ በጎሊስ ተራሮች ከቦሳሶ አቅራቢያ የሚገኘው የእስላሚክ ስቴት (ISIS) ሰፈርና በአል-ሸባብ ላይ የሚካሄደው ሰፊ ትግል።

ሶማሊላንድን መደገፍ የሶማሊያን ትብብር መሥዋዕት ማድረግ ማለት ነው የሚለው አስተሳሰብ በሞኝነት የተመላ ግምት ላይ የተመሠረተ ሲሆን፣ በተፈጥሮው ከሞቃዲሾ ጋር ያለው አጋርነት ምን ያህል ደካማ እንደሆነ ያጎላል።

በመጀመሪያ ፑንትላንድንና በእስላሚክ ስቴት ላይ የሚደረገውን ትግል እንመልከት። ፑንትላንድ በሞቃዲሾ ያለውን የፌዴራል መንግሥት ትጠላለች፤ ምክንያቱም የሶማሊያው ፕሬዚዳንት ሐሰን ሼክ ሞሐሙድ—በምርጫ ሳይሆን በሹመት የተመረጡና አሁን ሕገ መንግሥታዊ የሥልጣን ዘመናቸው ያለፈባቸው—እንደ ፑንትላንድ ያሉ ክልሎችን የፌዴራል መብቶች አይቀበሉም። ፑንትላንድና ሶማሊላንድ ተቀናቃኞች ሆነው የድንበር ይገባኛል ውዝግብ ቢኖራቸውም፣ በሌላ በኩል ይተባበራሉ። ፑንትላንድ ለጊዜው በፌዴራል መንግሥቱ ውስጥ ብትቆይም፣ የሞቃዲሾ የማዕከላዊነት ግፊት ፑንትላንድን የሶማሊላንድን መንገድ እንድትከተል የመግፋቱ ዕድል ፑንትላንድን የማንበርከኩን ያህል ከፍተኛ ነው።

እንዲሁም ፑንትላንድ እስላሚክ ስቴትን ለመግታትና ለመመከት የምትሰጠውን ድጋፍ ታቆማለች ማለት ምክንያታዊ አይደለም። አንዳንድ የሶማሊያ ባለሥልጣናትና የሚደግፏቸው የቱርክ የመረጃ ባለሥልጣናት እስላሚክ ስቴትን በሶማሊላንድ ላይ ለመጠቀም ሊችሉ እንደሚችሉ ቢያልሙም፣ ፑንትላንድ የፀረ-ሽብር ትብብሯን ታቋርጣለች ተብሎ አይጠበቅም። ዋና ከተማዋ ጋሮዌ ጸጥ ያለች የውስጥ አገር ከተማ ስትሆን፣ በአስገራሚ ሁኔታ በሶማሊላንድ ንግድ ላይ ጥገኛ ናት፤ የፑንትላንድ ሰፊ የኢኮኖሚ ዕጣ ፈንታ የተመሠረተው ከእስላሚክ ስቴት ሶማሊላንድ የተራራ ዋና መቀመጫ 44 ማይል ርቀት ላይ በሚገኘው የቦሳሶ ወደብ ላይ ነው።

ሶማሊያ በአል-ሸባብ ጉዳይ ላይ የምታደርገው ትብብር ይበልጥ ውስብስብ ነው። አል-ሸባብ የፕሬዚዳንት ሐሰን ሼክ ሞሐሙድን የተሾመ መንግሥት ቢያሰጋም፣ የፕሬዚዳንቱ ሙስና በአሜሪካ የሠለጠነው የዳናብ ልዩ ኃይል እንኳ ማሸነፍ እንዳይችል አድርጓል። በሌላ በኩል በቱርክ የሠለጠነው የጎርጎር ክፍል አል-ሸባብን የመዋጋቱን ያህል የመደገፉም ዕድል ከፍተኛ ነው። ሐሰን ሼክ ሞሐሙድ ደጋግመው እንዳሳዩት፣ የሶማሊያን ኃይሎች ኢስላሚስቶችን ለማሸነፍ ከማሰማራት ይልቅ በፖለቲካ ተቀናቃኞቻቸው ወይም በፌዴራል ክልል ተፎካካሪዎቻቸው ላይ ለማሰማራት የበለጠ ፈቃደኞች ናቸው። ዛሬ በሞቃዲሾ የአል-ሸባብ ፈቃድ ሳይኖር ንግድ ማካሄድ ወይም ሕንፃ መገንባት የማይቻል ነው። ሶማሊያውያን በፍጥነቱና ሙስና የለውም ተብሎ በመታመኑ ምክንያት ከመንግሥት ፍርድ ቤቶች ይልቅ በአል-ሸባብ ፍትሕ ለመታመን የበለጠ ፈቃደኞች ናቸው።

በተግባር፣ በሶማሊያ አሁን ያለው አካሄድ አሜሪካ በፓኪስታን ከምታገኘው ተሞክሮ ጋር ይመሳሰላል። ዋሽንግተን የፓኪስታንን የፀረ-ሽብር ጥረቶች ለመደገፍ በቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር ስታፈስ፣ ትርፋማው ወታደራዊ ድጋፍ እንዲቀጥል የፓኪስታን ኃይሎች ታሊባንን፣ አል ቃይዳን ወይም ሌሎች አክራሪ የዴኦባንዲ ቡድኖችን ፈጽሞ እንዳያሸንፉ የሚያደርግ የሞራል አደጋ ፈጥራለች። የብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት አል-ሸባብን ማሸነፍ የዴሞክራሲያዊቷን፣ ምዕራባውያን ወዳጅ የሆነችውንና ደኅንነቷ የተጠበቀውን ሶማሊላንድን ምኞት መሥዋዕት ማድረግንና ደጋግሞ ከቻይና አሻንጉሊትና ከቱርክ ተገዥ ግዛት ያለፈ አለመሆኑን ያሳየውን የሞቃዲሾ መንግሥት ሞገስ ማግኘትን ይጠይቃል ብሎ የሚያምን ከሆነ፣ አሜሪካውያን ይሞታሉ።

የፀረ-ሽብር ትብብርና ዝርፊያ ተመሳሳይ አይደሉም። የኤደን ባሕረ ሰላጤን በእውነት ለማስጠበቅና በመጨረሻም አል-ሸባብ በሶማሊያ ያስመዘገባቸውን ውጤቶች ለመቀልበስ ብቸኛው መንገድ ሶማሊላንድን ዕውቅና መስጠትና ከእሷ ጋር መተባበር፣ ቀጥሎም በፑንትላንድና በጁባላንድ ደኅንነትን ማጠናከር፣ በመጨረሻም የግድ ከሞቃዲሾ ጋር በሽርክና ሳይሆን ሞቃዲሾን እንዳለ ትቶ አል-ሸባብን ነጥሎ ማውጣትና መፍታት ነው።