የኢራን ጦርነት: የተገታ የውጊያ አካሄድ ድልን ሲያሰናክል

በኢራን አገዛዝ ላይ የተከፈተው ጦርነት በውጊያው መካከል እየተቋረጠ ይቀጥላል። መሪዎችና ዲፕሎማቶች ደጋግመው ያቆሙታል፤ በምትኩም ወደ ጦርነት አማራጮች ያዘነብሉታል። የአገዛዝ ለውጥ ለማምጣት ከመዋጋት ይልቅ፣ የዲፕሎማሲ ጥረት ወደ ሌሎች ግቦች ይዞራል።

ጦርነቱ የሚቀጥለውም በዚህ ምክንያት ነው።

ሟቹ የኦስትሪያ ነርቭ ሐኪም ሲግመንድ ፍሮይድ (Sigmund Freud) እንዳብራሩት፣ አንድን ነገር በትክክል ከመፈጸም የሚያግድ መሰናክል ሰውን ግቡን ወደማያሳኩ፣ ነገር ግን እንደ እርምጃ ወደሚሰሙ ሌሎች ተግባራት ይመራዋል። ሰውዬው እነዚያን ምትኮች መሞከሩን ሲቀጥል፣ ያልተፈቱ ግቦች የሚያስከትሉት ወጪ እየተከመረ ይሄዳል።

እውነተኛ ጦርነት በሚያስፈልግበት ጊዜ ሁሉንም የጦር ክፍሎች ይጠቀማል፤ አየር ኃይልን ብቻ አይጠቀምም። የተገታ ጦርነት ግን ቦምብ ማፈንዳቱን ብቻ ይቀጥልና ሁሉም ተደናግጦ እጁን እንደሚሰጥ ተስፋ ያደርጋል።

የአገዛዝ ለውጥ የሚከሰተው በመሬት ላይ ነው። የመሬት ላይ እንቅስቃሴ ይጠይቃል፤ ማለትም የመሬት ላይ ወታደሮች፣ ምናልባትም አንዳንድ አሜሪካውያን እንደ አደራጅ ማዕከል፣ አጋሮች፣ እንዲሁም አብዛኛውን ልፋት የሚወጣ የታጠቀ የኢራን ተቃዋሚ ኃይል። የአየርና የባሕር ኃይሎችን የመሬት ላይ እንቅስቃሴውን ለማጠናከር ይጠቀምባቸዋል እንጂ በምትኩ እነርሱን ብቻ ተማምኖ አይቀመጥም።

“የተፈናቀለ ጦርነት” ማለት ምን ማለት ነው? ከተሻሉ ዘዴዎች ተንሸራቶ ወደ ዝቅተኛ ዘዴዎች የተቀየረ ወታደራዊ ዘመቻ ማለት ነው፤ ወደ ስኬት ከሚመሩት መንገዶች በስተቀር በሁሉም መንገድ መዋጋት። ለምን ይከሰታል? ፍሮይድ ለሁሉም ሥነ ልቦናዊ ተፈናቃይነቶች የሰጡት ምክንያት ለዚህም ይሠራል፤ ዋናውን ጉዳይ ከመጋፈጥ የሚያግድ የአእምሮ መሰናክል። ከ1945 በኋላ ብዙ ምዕራባውያን ምዕራቡ ዓለም ጦርነቶችን ለማሸነፍ አስፈላጊውን እንዳያደርግ የሚያግድ መሰናክል አቆሙ። ይህን ያደረጉት ከኑክሌር ጦርነት ፍርሃት የተነሣና ጠላቶችን በቆራጥነት ማሸነፍን ከሚጸየፉ ተገቢ ያልሆነ ስሜት የተነሣ ነበር። ይህ የአእምሮ መሰናክል በመገናኛ ብዙኃን፣ በአካዳሚና በሙያተኛው ክፍል ውስጥ ተሠራጨ፤ ስለ ጦርነት ማሸነፍ መነጋገር ራሱ እንኳ እንደ ነውር የሚቆጠርበትን ሁኔታ ፈጠረ። ዛሬ በአብዛኛው የፖለቲካ ምኅዳር ውስጥ ማሸነፍን የመጸየፍ ዝንባሌ ይታያል።

የፍሮይድ ተከታይ የሆኑት ሉዊስ ፎየር (Lewis Feuer) በቨርጂኒያ ዩኒቨርሲቲ ባደረጉት ንግግር ይህን አዝማሚያ “የተገታ ጦርነት” ሲሉ ለይተውታል። ግለሰቡ መዋጋት አስፈላጊ መሆኑን ይገነዘባል፤ ነገር ግን ለማሸነፍ የሚያስፈልጉትን እርምጃዎች ለመውሰድ ያለውን ሐሳብ ይገታል። በመሆኑም ፍላጎቱን ወደ ሌላ አቅጣጫ ያዘነብለዋል፤ ለማሸነፍ ባልተዘጋጁ መንገዶች ይዋጋል፤ መውደቁንም ይቀጥላል።

አሜሪካዊው ፈላስፋ ጄምስ በርንሃም (James Burnham) ይህንን ምዕራቡ ዓለም ባለው ኃይል ምክንያት ከሊበራሎች የሚመነጨው የጥፋተኝነት ስሜት ውጤት አድርገው ተንትነውት ነበር። ፎየር ደግሞ በተጨማሪ በአክራሪ እንቅስቃሴዎች ውስጥ፣ በተለይም በወጣቶች ውስጥ፣ በምዕራቡ ዓለም ላይ ጥቃት ለመፈጸም ያለው ፍላጎት ውጤት መሆኑን ተንትነዋል። የግራ ዘመሙ ጥቃት ከሊበራሎች የጥፋተኝነት ስሜት ጋር ይጣመራል፤ የግራ ዘመሙ የቃላት ጥቃት በምዕራቡ ዓለም ላይ የሊበራሎችን የጥፋተኝነት ስሜት ይቀሰቅሳል፤ የሊበራሎች የጥፋተኝነት ስሜት ደግሞ ግራ ዘመሞች ምዕራቡን በተጨባጭ እንዲያዳክሙ ያስችላቸዋል።

በጦርነት ማሸነፍ ነውር ነው የሚለው አስተሳሰብ “መሬት ላይ ወታደር አይኑር” የሚል መፈክር አለው። ይህ መፈክር በኮሶቮ ጦርነት ወቅትም ጥቅም ላይ ውሎ ነበር፤ ምዕራቡ ዓለም በአየር ላይ ብቻ በመጣበቁ ያንን ጦርነት ሊያጣ ተቃርቦ ነበር። ከዚያ ወዲህ በተደጋጋሚ ተደግሟል፤ ጦርነቶችን አዳክሟል፤ አዳዲስ ሽንፈቶችንም አስከትሏል። ሽንፈት ሲመጣ ይህ አጥፊ ነውር መጣል ሲገባው፣ እንደ “ዘለዓለማዊ ጦርነቶች አይኑሩ” ያሉ አዳዲስ ነውሮች በላዩ ላይ ይጨመራሉ፤ ይህም ወደ ተጨማሪ ሽንፈቶች ይመራል። ተንታኞችና ባለሙያዎች “ዘለዓለማዊ ጦርነት” የሚለውን ስያሜ ከጊዜ ወደ ጊዜ አጭር ለሆኑ ጦርነቶች ይለጥፋሉ፤ አሁን ላይ ትርጉሙ “ከጥቂት ሳምንታት በላይ የሚቆዩ ጦርነቶች አይኑሩ” ማለት ሆኗል። በውይይቱ ውስጥ የተዘነጋው ምፀት ደግሞ ተከታታይ የተኩስ አቁም ስምምነቶች ለዘለዓለም ሊቀጥሉ የሚችሉ ጦርነቶችን ማስከተላቸው መሆኑ ነው።

ሐሰተኛ ጦርነት ወጪን ያሳድጋል፤ ቁሳቁስንም በከንቱ ያባክናል። ፔንታጎን የጦር መሣሪያ ትጥቅ የሚያጥረው፣ እንዲሁም የሚቋረጥና የሚቀጥል ረዥም ግጭት በዩክሬንና በፖላንድ፣ በታይዋንና በኮሪያ፣ ከዚያም አልፎ በመካከለኛው ምሥራቅ ራሱ ያሉ አጋሮችን አደጋ ላይ የሚጥለው በዚህ ምክንያት ነው።

ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የተገለለነት ክንፋቸውን ሽረው እውነተኛ ጦርነት አካሂደው ቢሆን ኖሮ፣ ጦርነቱ ከረዥም ጊዜ በፊት በአነስተኛ ወጪ በግልጽ ድል፣ ማለትም በመሠረታዊ የአገዛዝ ለውጥ፣ ባበቃ ነበር። የዓለም ኢኮኖሚም በተሻለ ሁኔታ ላይ በነበረ ነበር። በምትኩ ግን አመነታተው፣ ለማሸነፍ በተቃረቡ ቁጥር ለምክትል ፕሬዚዳንት JD Vance ይንበረከኩ ነበር። ውጤቱም፦ በአብዛኛው ሲሸነፉ ኖረዋል።

ትራምፕ አሁንም ጦርነቱን ለማሸነፍ ሊወስኑ ይችላሉ፤ ይህ ግን ከሁለቱም የፖለቲካ ምኅዳር ጫፎች የተሰባሰበ የተቃዋሚዎች ጥምረትን መጋፈጥ ማለት ነው። እሱ ትራምፕን ድል በድል የማይሆን ምርጫ ፊት ለፊት አቁሞታል፤ ከአየር ላይ ብቻ ለዘለዓለም መዋጋትና በመጨረሻም መሸነፍ፣ ወይም ሰላም አውጀው በሽንፈት ወደ አገር መመለስ። በእነርሱ ሕግ በመጫወታቸው ትራምፕ ለአንድ ዓመት ሲሸነፉ ቆይተዋል፤ በስምምነት ማድረግ ስም አሜሪካ ወደ ድል የምታደርገውን ግስጋሴ በተደጋጋሚ በማስቆም፣ ለኢራን አገዛዝ እንደገና የመደራጀትና የመታጠቅ ጊዜ በመስጠት ድልን ከእጅ እያመለጡ ሽንፈትን ተቀብለዋል።

ዛሬ ማሸነፍ ቀደም ሲል ከሚጠይቀው በላይ ወጪ ይጠይቃል፤ ይሁን እንጂ ከድል በታች ከሚሆን ከማንኛውም ውጤት ጋር ሲነፃፀር ወጪው እጅግ ያነሰ ይሆናል።