የሶሪያ ጂሃዲስቶች በየመን የጦር ግንባር

የሶሪያ ሰለፊ ተጽዕኖ ፈጣሪዎች ከየመን ፀረ-ሁቲ ዘመቻ ጋር አንድነታቸውን ብቻ አይገልጹም፤ በሶሪያ የጦርነት ዘመን የተከሰቱ ቅሬታዎችን ለየመን የሰለፊ መረቦች የማሰባሰብ ትረካ ወደሚያገለግል መንቀሳቀሻ ይቀይራሉ። የአካባቢው መንግሥታት ይህን ሂደት ተጠቅመው የሶሪያ ተዋጊዎችን በየመን ቢያሰማሩ፣ ድንበር ተሻጋሪ የጂሃዲስት መረቦችን እንደገና የማነቃቃትና የ3 አሥርት ዓመታት የአሜሪካ የፀረ-ሽብር እና የመረጋጋት ጥረቶችን የማዳከም አደጋ ይፈጥራሉ።

የሶሪያ ሰለፊ በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ የሚንቀሳቀሱ ተጽዕኖ ፈጣሪዎች በ2011–2023 የሶሪያ የእርስ በርስ ጦርነት ወቅት የአሳድ አገዛዝና በኢራን የሚደገፉ ኃይሎች የፈጸሙትን ግፎች የሚያስታውሱ ትዝታዎችን እንደ መሣሪያ ይጠቀማሉ። እልቂትን፣ ማሰቃየትን እና መፈናቀልን በመጥቀስ ከየመን ቡድኖች ጋር ርዕዮተ ዓለማዊ መተባበር ለመፍጠር ይሞክራሉ፤ በተለይም በሰለፊ አብላጫነት የሚመሩት Southern Giants Brigades (የደቡብ ጂያንትስ ብርጌዶች) ጋር።

የሰለፊ ተጽዕኖ ፈጣሪዎች የጂኦግራፊና የፖለቲካ ድንበሮችን በማፍረስ የመንን እንደ ደማስቆና ሐለብ ቀጣይ አድርገው ያቀርባሉ። ሁቲዎችን በየመን ውስጥ የተወሰነ አካባቢያዊ ኃይል ሳይሆኑ፣ የሶሪያ ማኅበረሰቦችን ያፈረሰው ሰፊ የኑፋቄ ጦርነት አካል እንደሆኑ ያሳያሉ። አሳድን፣ የኢራን የወኪል መረብን እና ሁቲዎችን በአንድ ጠላት ስር በማጠቃለል የሶሪያና የየመን መድረኮችን የሚለዩ የፖለቲካና የታሪክ ልዩነቶችን ያስወግዳሉ። መልእክቱ ቀላል ነው፦ ሶሪያውያን በሶሪያ የተዋጉት ጠላት አሁን በየመን ነው።

ይህ አቀራረብ ታዳሚዎች የየመንን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ማስተዋል እንዳይኖርባቸው ያደርጋል። ስለ ሁቲዎች፣ ስለ Southern Transitional Council (የደቡብ የሽግግር ምክር ቤት) ወይም ስለ የመን የጎሳ አወቃቀሮችና አካባቢያዊ ፖለቲካ ብዙም የማያውቅ ሶሪያዊ እነዚህን ማወቅ አያስፈልገውም። መለየት ያለበት ጠላቱ ብቻ ነው፦ በአረብ ባሕረ ገብ ላይ የተዘረጋ የኢራን እጅ።

ተጽዕኖ ፈጣሪዎች በየመን ላይ መሳተፍን ወደ ሃይማኖታዊ ግዴታ ደረጃ ያደርሳሉ። ተሳትፎውን እንደ ጂኦፖለቲካዊ ፉክክር ሳይሆን እንደ ጂሃድ እና ሰማዕትነት ያቀርባሉ። ለየመን የሰለፊ ታጣቂ ቡድኖች የሚደረገውን ድጋፍ በእስላማዊ ትግል ውስጥ “በተሳሳተው ወገን” ላይ እንደሚካሄድ የመከላከያ ጦርነት ይገልጻሉ። እስልምናን ለመከላከል የሚቀርቡ ጥሪዎች ተሳትፎውን ከአማራጭ ወደ ሥነ ምግባራዊ ግዴታ ይቀይራሉ።

የመስመር ላይ ፕሮፓጋንዳ ስትራቴጂያዊ ውጤት ሊኖረው የሚችለው በዚህ ደረጃ ላይ ነው። እነዚህ ንግግሮች በተለይ የፖለቲካና የሃይማኖት ማንነታቸው በሶሪያ ግጭት የተቀረጸ ሶሪያውያን ዘንድ ለምልመላ ያሉ ሥነ ልቦናዊና ርዕዮተ ዓለማዊ እንቅፋቶችን ዝቅ ያደርጋሉ። ተጽዕኖ ፈጣሪዎች ወደ የመን ለመሰማራት ዝግጁ መሆናቸውን ሲያመለክቱ ወይም ሌሎችን ለዚህ ሲያበረታቱ ነባር ድንበር ተሻጋሪ መሠረተ ልማትን ያነቃቃሉ። በሶሪያና በየመን የሰለፊ-ጂሃዲስት መረቦች መካከል ያለው ታሪካዊ ትስስር—በከፊል በጋራ የአልቃይዳ ሐረግ ላይ የተመሠረተ—የመስመር ላይ ማሰባሰብን ወደ የተቀናጀ ወታደራዊ እንቅስቃሴ የሚቀይር ድርጅታዊ መሠረት ያቀርባል። እነዚህ መረቦች ፕሮፓጋንዳ ብቻ ሊፈጥራቸው የማይችለውን ያቀርባሉ፦ ግንኙነቶችን፣ ቀደምት ተሞክሮዎችን፣ የጋራ ማንነቶችን እና ግለሰቦች ከመስመር ላይ እምነት ወደ ተደራጀ እንቅስቃሴ የሚሸጋገሩባቸውን መንገዶችን።

በተመሳሳይ ጊዜ፣ በአንዳንድ የሰለፊ-ጂሃዲስት ንግግሮች ውስጥ ሰፊ የፖለቲካ ግብ መገለጡ ይታያል። በሶሪያ ከሽግግር ፕሬዚዳንት አህመድ አል-ሻራዕ (Ahmed al-Sharaa) ጋር በተያያዙ የአስተዳደር አወቃቀሮች ላይ የተቀረጸ እስላማዊ አገዛዝ እንዲመሠረት የሚቀርቡ ጥሪዎች፣ አንዳንድ አካላት ሁቲዎችን ማሸነፍን እንደ መጨረሻ ግብ ሳይመለከቱት በየመን የሚመርጡትን ኢስላሚስት የፖለቲካ ሥርዓት ለማባዛት እንደ ዕድል እንደሚቆጥሩት ያመለክታሉ። ሁቲዎችን ማሸነፍንና የሰለፊ አገዛዝ መመሥረትን አንድ ነገር አድርጎ መቁጠር አንድን አክራሪ ስጋት እያስወገዱ ለሌላ አክራሪ ስጋት ምቹ ሁኔታ የመፍጠር አደጋ ያስከትላል።

በሳዑዲ ዓረቢያ፣ በቱርክና በፓኪስታን መካከል ያለውን የመካ የጋራ የመከላከያ ስምምነት ዙሪያ ያለው ተቋማዊ እንቅስቃሴ ይህን በቀጥታ ያልሆነ የተሳትፎ ሞዴል ማራኪ ሊያደርገው ይችላል፦ የሶሪያ ተዋጊዎች የሰው ኃይል ሲያቀርቡ፣ የመንግሥታት ደጋፊዎች ፖለቲካዊ፣ ፋይናንሳዊ እና ሎጂስቲካዊ ድጋፍ ያቀርባሉ። ይህ ዓይነት አደረጃጀት አካባቢያዊ ኃይሎች የራሳቸውን ወታደሮች በቀጥታ በኢራንና በሁቲዎች ላይ ሳያሰማሩ ተጽዕኖ እንዲያሳርፉ ያስችላቸዋል። ቱርክ ይህን ዘዴ በሊቢያና በናጎርኖ-ካራባክ አስቀድሞ አሳይታለች። ይህ ቀደምት ተሞክሮ በየመን ተመሳሳይ ሞዴል ይተገበራል ማለት አይደለም፣ ነገር ግን ዕድሉን በስትራቴጂ ደረጃ ጠቃሚ ያደርገዋል። የቱርክ ፕሬዚዳንት ረጀብ ጣይብ ኤርዶጋን (Recep Tayyip Erdoğan) እንዲህ ያለ አቀራረብ ማራኪ እንደሆነ ሊመለከቱት ይችላሉ። የሳዑዲ አመራር ደግሞ ወጪ ቆጣቢ የሸክም ማሸጋገሪያ እንደሚሆን ሊቆጥረው ይችላል። ዘዴው ንጹሕ ይመስላል፦ ነባር መረቦችንና ቅሬታዎችን ማንቀሳቀስ፣ ወደ የመን ማቅናት፣ መደበኛ ኃይሎች ሊያከናውኑት የማይችሉትን ሥራ የጂሃዲስት ቅንዓት እንዲወስደው መተው።

አደጋው በሳዑዲ የሚመራው የባብ ኤል-መንደብ ኮሪደር የማረጋጋት ጥረት የጂሃዲስት ርዕዮተ ዓለምን ወደ ወታደራዊ እንቅስቃሴ ሊያዘንብል የሚችል አካባቢ ሊፈጥር መቻሉ ነው። የየመን ግጭት የሶሪያ የጦርነት ዘመን ቅሬታዎች፣ የየመን የሰለፊ መረቦች፣ ፀረ-ኢራን ኑፋቄያዊነት እና አካባቢያዊ የኃይል ፉክክር እርስ በርስ የሚጠናከሩበት ሰፊ የጂሃዲስት የማሰባሰብ ሥነ ምኅዳርን እንደገና ለማነቃቃት መንስኤ ሊሆን ይችላል። እንዲህ ያለ ማሰባሰብ የኑፋቄ መከፋፈልን ሊያባብስና ከኢራቅ እና ከሌሎች ለኢራን ወገንተኛ ከሆኑ ታጣቂ ቡድኖች ምላሽ ሊያስነሳ ይችላል።

ለአሜሪካ ፖሊሲ አውጪዎች ወሳኙ ጉዳይ የሁቲ ጥቃትን ለመመከት የሚደረጉ ጥረቶች ሳይታሰብ ድንበር ተሻጋሪ የጂሃዲስት መረቦችን እንደገና ሊያበረቱ እና የ3 አሥርት ዓመታት የአሜሪካ የፀረ-ሽብር ጥረት ለመገደብ የሞከረውን ሰፊ የወኪል ጦርነት ሊያቀጣጥሉ ይችሉ እንደሆነ ነው። ፖሊሲ አውጪዎች ይህ መሠረተ ልማት ከመጠናከሩ በፊት እርምጃ መውሰድ አለባቸው።