ሱዳ ቤይ የግሪክን ለአሜሪካ ስትራቴጂ ያላትን እያደገ የመጣ ጠቀሜታ አሳየ

ግሪክ የፓትሪዮት የአየር መከላከያ ባትሪን ከካርፓቶስ ወደ ቀርጤስ ለማዛወር የወሰነችው ውሳኔ፣ በምሥራቃዊ ሜዲትራኒያን ለአሜሪካ የደኅንነት ስትራቴጂ ውስጥ ግሪክ ያላት አስፈላጊነት እያደገ መምጣቱን ያሳያል። አቴንስ የአሜሪካ ባሕር ኃይል በሊዝ ጣቢያ የያዘበትን ሱዳ ቤይ የተባለውን ተቋም እያጠናከረች ያለችው፣ ከኢራን ጋር ያለው ግጭት በቀጣናው ውስጥ ባሉ የአሜሪካ ተቋማትና የአጋር አገራት መከላከያ አቅሞች ላይ አዳዲስ ጫናዎችን እያስከተለ ባለበት ወቅት ነው።

ይህ እርምጃ የተወሰደው፣ ኢራን በኢራን ላይ ሊካሄድ የሚችል አዲስ የአሜሪካ ወታደራዊ እርምጃ ሊኖር ይችላል በሚል በመዘጋጀት በቆጵሮስና በቡልጋሪያ በሚገኙ የአሜሪካ ዒላማዎች ላይ ሊፈጸሙ የሚችሉ ጥቃቶችን መመርመሯን የሚጠቁሙ ሪፖርቶች ከወጡ በኋላ ነው። የግሪክ ባለሥልጣናት በግሪክ ላይ ቀጥተኛ ጥቃት የመፈጸሙ ዕድል አነስተኛ ነው ብለው ይገምታሉ። ሆኖም በደቡብ ምሥራቅ አውሮፓ የሚገኙ የአሜሪካ ተቋማት ዒላማ ሊሆኑ ይችላሉ የሚለው ዕድል የአቴንስን ስሌት ቀይሮታል።

ሱዳ ቤይ ግልጽ ቅድሚያ የሚሰጠው ጉዳይ ነው። በቀርጤስ ላይ ያለው መገኛው ለአሜሪካ ኃይሎች ወደ ምሥራቃዊ ሜዲትራኒያን መዳረሻ የሚያቀርብ ሲሆን፣ ከመካከለኛው ምሥራቅና ከሰሜን አፍሪካ ቅርብ ሆነው እንዲንቀሳቀሱ ያስችላቸዋል። ጦር ሰፈሩ የባሕር እና የአየር እንቅስቃሴዎችን የሚደግፍ ሲሆን፣ በቀጣናው ቀውሶች በሚነሱበት ጊዜ የሎጂስቲክስ ድጋፍ ይሰጣል።

በቅርቡ የተከሰቱ ቀውሶች የዚህ መዳረሻ እሴት ከፍ አድርገውታል። ሱዳ ቤይ ለአሜሪካ ከመካከለኛው ምሥራቅ ውጭ ሆኖ ነገር ግን በዚያ የሚከናወኑ ተልእኮዎችን ለመደገፍ በቂ ቅርበት ያለው የእንቅስቃሴ ነጥብ ይሰጣል። መርከቦች ጥልቅ ውኃ ያላቸውን ተቋማቱን መጠቀም ይችላሉ፤ አውሮፕላኖችና ሰራተኞችም በውጥረት ወቅቶች በቀርጤስ በኩል ማለፍ ይችላሉ። ይህ ለዋሽንግተን ከግጭት አካባቢዎች ይበልጥ ቅርብ በሆኑ ጦር ሰፈሮች ላይ ብቻ ከመመርኮዝ ውጭ ያለ አማራጭ ይሰጣታል። የቅርብ ጊዜዎቹ ዛቻዎች ይበልጥ አንገብጋቢ የሆነ ጥያቄንም አስነስተዋል፦ ይህን መዳረሻ የሚያስችሉትን ተቋማት እንዴት መጠበቅ ይቻላል የሚለውን።

አቴንስ ከዚህ ጥበቃ የተወሰነውን ክፍል ለመስጠት የራሷን የአየር መከላከያ አቅም እየተጠቀመች ነው። ስለዚህም የግሪክ ፓትሪዮት ወደ ቀርጤስ መዛወሩ፣ በተለምዶ ከግዛትና ከወታደራዊ መዳረሻ ጋር ለሚያያዘው ግንኙነት ሌላ መልክ ይጨምራል።

በተጨማሪም ከኢራን ጋር ያለው ግጭት ግሪክን በሌሎች ቦታዎች ያሏትን ወታደራዊ ግዴታዎች እንድታስተዳድር አስገድዷታል። አራት የግሪክ ተዋጊ አውሮፕላኖችና ኒኪፎሮስ ፎካስ የተባለችው ፍሪጌት በቆጵሮስ ይገኛሉ፣ አቴንስ በበኩሏም ሶፊያ ከጠየቀች ለቡልጋሪያ የአየር መከላከያ ድጋፍ ልትሰጥ እንደምትችል ገልጻለች። ኪሞን የተባለችው ፍሪጌትም በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ ወደ ቆጵሮስ ከተሰማራች በኋላ፣ በ4 ሴፕቴምበር 2026 በሱዳ ቤይ የሚገኙትን የባሕር ኃይል ተቋማት ለመጀመሪያ ጊዜ ጎብኝታለች። ጉብኝቷ ቀርጤስ በምሥራቃዊ ሜዲትራኒያን ባለው ሰፊ የግሪክ ወታደራዊ መገኘት ውስጥ እንዴት እንደምትገባ ያሳያል።

ግሪክ በያንቡ የሚገኙትን የወደብና የኃይል ተቋማት ለመጠበቅ ከ2021 ጀምሮ በሳዑዲ ዓረቢያ የፓትሪዮት ባትሪ አቆይታለች። እዚያ የሚገኙ የግሪክ ኃይሎች በባለስቲክ ሚሳይሎችና በድሮኖች ላይ ቢያንስ 10 መጥለፊያ ሚሳይሎችን ተጠቅመዋል። አቴንስ አሁን ስምሪቱን በወርኃዊ መሠረት እየገመገመች ሲሆን፣ የአሁኑ ውክልናዋ እስከ 30 ሴፕቴምበር 2026 ድረስ የሚዘልቅ ሲሆን ሌላ አጭር ማራዘሚያም እንደሚጠበቅ ተገልጿል።

ውሳኔው ባትሪውን በሳዑዲ ዓረቢያ ማቆየት አለመቆየቱን ብቻ የሚመለከት አይደለም። ግሪክ የፓትሪዮት ሥርዓቶቿን በግምት $400 million ለማሻሻልና በስምሪቱ ወቅት የተጠቀመቻቸውን መጥለፊያ ሚሳይሎች ለመተካት ሪያድ የገንዘብ ድጋፍ እንዲያደርግ እየገፋች ነው። አሁን ሌላ ፓትሪዮት ሱዳ ቤይን እየጠበቀ በመሆኑና በግሪክ የአየር መከላከያ አቅሞች ላይ ያለው ጥያቄ ወደ አገር ቤት እየቀረበ በመምጣቱ፣ አቴንስ ከባትሪዎቿ አንዱን በውጭ አገር ለምን ያህል ጊዜ ማቆየት እንደምትችል እንደገና ለማጤን ምክንያት አላት።

ግሪክ ውስን የአየር መከላከያ አቅሞች አሏት፣ በእነዚህም ላይ የሚቀርብ ፍላጎት እያደገ ነው። የራሷን ግዛት መከላከል ሲኖርባት፣ በተመሳሳይ ጊዜ ቆጵሮስንና ሌሎች የቀጣናው አጋሮችን መደገፍና በአሜሪካና በአጋር ኃይሎች የሚገለገሉባቸውን መሠረተ ልማቶች መጠበቅ ይጠበቅባታል። ዛቻዎች በቀጣናው እየተቀያየሩ ሲሄዱ፣ አቴንስ እነዚህ አቅሞች የት ይበልጥ እንደሚያስፈልጉ መወሰን አለባት።

ከካርፓቶስ የተደረገው ዝውውር በኤጂያን ባሕርም ተፅዕኖ አለው። ቱርክ ፓትሪዮቱ መነሳቱን በበጎ መንፈስ ተቀብላለች፣ ይህንንም የግሪክ ደሴቶች መወታደራዊነትን በተመለከተ ከምታነሳው ተቃውሞ ጋር አያይዛለች። አቴንስ ይህን ትርጓሜ ውድቅ አድርጋለች። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጆርጅ ጌራፔትሪቲስ (George Gerapetritis) ግሪክ የታጠቁ ኃይሎቿን የት እንደምታሰማራ የምትወስነው ራሷ መሆኑን ገልጸው፣ አሁንም ግዛቷን መጠበቅ እንደምትችል ተናግረዋል።

ለዋሽንግተን የፓትሪዮት ስምሪቱ ከአቴንስ ጋር ባላት ግንኙነት ላይ ተጨማሪ አንድ ንጥል ይጨምራል፤ ምክንያቱም ዋሽንግተን የአውሮፓ አጋሮቿ ለመከላከያ ይበልጥ ኃላፊነት እንዲወስዱ በምትጠይቅበት ወቅት፣ ግሪክ የአሜሪካ ኃይሎች የሚገለገሉባቸውን ተቋማት ለመጠበቅ የራሷን ወታደራዊ አቅም እየተጠቀመች ነው።