በሶሪያ የኩርድና የአረብ ውጥረት አልበረደም

በ2 ኦክቶበር 2026፣ በሰሜን ምሥራቅ ሶሪያ በሚገኘው እና ኩርዶች አብላጫውን ሕዝብ በሚያካትቱበት ተመሳሳይ ስም ባለው ክፍለ ግዛት ዋና ከተማ ሐሰካ፣ መንግሥትን የሚደግፉ መቶዎች የሚቆጠሩ የአረብ ነዋሪዎች የሶሪያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች (SDF) በአካባቢው ያለውን ቀጣይ ቁጥጥር እንዲያቆም የሚጠይቅ ሰልፍ አካሄዱ። ተመሳሳይ ተቃውሞ በ9 ኦክቶበር እንደሚካሄድ ይጠበቃል።

እነዚህ ሰልፎች ትኩረት የሚስቡት፣ የሶሪያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች በደማስቆ ጋር በተደረሰ ስምምነት መሠረት ተበትኖ ወደ ሶሪያ መንግሥት መዋሃዱ እና ይህ ስምምነት የማዕከላዊው መንግሥት በክልሉ ላይ ያለውን ቁጥጥር በእጅጉ ስለአጠናከረ ነው። ተቃውሞዎቹ የጃንዋሪ 2026 ስምምነት ሰሜን ምሥራቅ ሶሪያን ማን ይቆጣጠራል በሚለው መሠረታዊ ውጥረት ላይ አጥቂቅ መፍትሔ እንዳላመጣ ያመለክታሉ።

በሽግግር ላይ ባለው የሶሪያ መንግሥት ውስጥ የሚገኙ አንዳንድ ባለሥልጣናት የሰልፈኞቹን ጥያቄ መደገፋቸውን በመግለጽ ሁኔታውን ይበልጥ አወሳስበዋል። የፕሬዚዳንት አህመድ አል-ሻራዕ (Ahmed al-Sharaa) መንግሥት እና አሁን የፕሬዚዳንቱ አማካሪ የሆኑት የሶሪያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች አዛዥ ማዝሉም አብዲ (Mazlum Abdi)፣ ከSDF ጋር ግንኙነት ላላቸው ግለሰቦች በሶሪያ የአስተዳደር እና የወታደራዊ ተቋማት ውስጥ ሥፍራ የሚሰጥ አሠራር ላይ ተስማምተዋል። በተግባር ግን እውነተኛው የፖለቲካ እና የወታደራዊ ሥልጣን ወደ ደማስቆ የሚያዘነብሉ ኃይሎች ተሸጋግሯል። ይህም ተቃውሞዎቹ ለምን እንደሚካሄዱ እና በመንግሥት ውስጥ ያሉ ደጋፊዎቻቸው ምን እንደሚፈልጉ የሚመለከት ሰፊ ጥያቄ ያስነሳል። ስምምነቱ ቁጥጥሩን ከSDF ወደ ደማስቆ በከፍተኛ ደረጃ ካሸጋገረ፣ ሰልፈኞቹ እና የመንግሥት ውስጥ ያሉ ደጋፊዎቻቸው ከዚህ በላይ ምን ለማሳካት እየጣሩ ነው?

በመሠረቱ፣ እነዚህ ተቃውሞዎች ሁለት አስፈላጊ እንቅስቃሴዎችን ያሳያሉ። አንደኛ፣ የኃይል ሚዛኑ ምንም ያህል ወደ ደማስቆ ጎን ቢያዘንብልም፣ በአረብ ማኅበረሰብ ውስጥ ያሉ አንዳንዶች ኩርዶች በፖለቲካዊ እና በወታደራዊ ሥልጣን ሥፍራዎች ላይ መገኘታቸውን እስካሁን እንደማይቀበሉ ያሳያሉ። አብዛኞቹ ሰልፈኞች የመጡት ከሐሰካ የአረብ ሰፈር አል-ጓይራን ሲሆን፣ ይህ ሰፈር በአሳድ አገዛዝ እና በኋላም እስላሚክ ስቴት (ISIS)ን በመደገፍ የታወቀ ታሪክ አለው። ተሳትፏቸው የሚያመለክተው፣ በSDF ላይ ያለው ተቃውሞ በአሁኑ የፖለቲካ ወይም የወታደራዊ ሚና ብቻ የሚመራ አለመሆኑን ነው፣ ይልቁንም በአካባቢ ሥልጣን እና ቁጥጥር ዙሪያ ያለውን ጥልቅ የአረብ-ኩርድ ውጥረት ሊያንጸባርቅ ይችላል። እውነታው ግን፣ አንዳንድ አረቦች ኩርዶችን በበታችነት ካላዩ በስተቀር እንደማይረኩ ነው።

ሁለተኛ፣ እነዚህ ተቃውሞዎች የኃይል ሚዛኑን ይበልጥ ወደ ደማስቆ ጎን ለመግፋት የሚደረግ ጥረት አካል ሊሆኑ ይችላሉ። እንዲሁም በሽግግር መንግሥቱ ውስጥ ያሉ አንዳንዶች፣ በተለይም ከሐሰካ የመጡ አረቦች፣ በጃንዋሪ 30 ስምምነት መሠረት ለSDF የተደረጉትን መስጫዎች እንደገና ለመደራደር ወይም ሊገድቧቸው የሚችሉ መንገዶችን ለመፈለግ እየተንቀሳቀሱ መሆኑን ሊያመለክት ይችላል።

ስምምነቱ ዘላቂ መፍትሔ ለመሆን ታስቦ አልነበረም፣ በወቅቱም ቢሆን ከጽኑ እልባት ይልቅ ጊዜያዊ ስምምነት እንደሆነ ይታይ ነበር። የሁለቱንም ወገኖች አፋጣኝ ቅድሚያዎች ያካተተ ሲሆን፣ ይህም በአብዛኛው በቱርክ ውስጥ ካሉ የየራሳቸው የውጭ ደጋፊዎች ጫና ሥር ነበር። ለአል-ሻራዕ፣ በሰሜን ምሥራቅ ሶሪያ ሥልጣንን እንደገና ወደ ማዕከል የመመለስ ፍላጎት ቢኖረውም፣ ከSDF ጋር ስምምነት ላይ መድረስ የቱርክን ፕሬዚዳንት ረጀብ ጣይብ ኤርዶጋን (Recep Tayyip Erdoğan) ለማረጋጋት እና አንካራ በሰሜን ምሥራቅ ሶሪያ ወታደራዊ ዘመቻ ለመጀመር የነበራትን ዛቻ ለመቀነስ ጠቃሚ ነበር። ለአብዲም ሁኔታው እኩል ገደብ ያለበት ነበር። አሜሪካ ለSDF የነበራትን ድጋፍ ስታቋርጥ፣ ከደማስቆ ጋር ስምምነት እንዲደርስ ከታሰረው የኩርዲስታን ሠራተኞች ፓርቲ መሪ አብዱላህ ኦጃላን (Abdullah Öcalan) እየጨመረ የመጣ ጫና ይደርስበት ነበር፣ ይህ ስምምነትም በተራው በቱርክ ውስጥ ለሚካሄደው የትጥቅ ማስፈታት ሂደት የተሻለ ሁኔታ ለመፍጠር ሊያግዝ ይችል ነበር።

በሴፕቴምበር፣ በሶሪያ ጦር ውስጥ የሚያገለግል አንድ ኩርድ ወታደር ከአንድ የአረብ ጎሳ ጋር ግንኙነት አላቸው በተባሉ የታጠቁ ሰዎች ወደ አንድ ስፍራ ተታልሎ ተወስዶ በኋላ አንገቱ ተቀላ። ይህ ግድያ በኩርድ ሶሪያ አካባቢዎች ዙሪያ ተቃውሞዎችን አስነሳ። በኮባኒ በተካሄደ አንድ ሰልፍ ወቅት፣ ባለሥልጣናት በደርዘን የሚቆጠሩ የኩርድ ሰልፈኞችን በቁጥጥር ሥር አውለው ወደ አሌፖ ለማዛወር ተዘጋጁ። የታሰሩት ሰዎች በማቆያ ጣቢያው ውስጥ እሳት በማቀጣጠል ምላሽ ሰጡ፣ በዚህም ሰባት እስረኞች ሲሞቱ ተጨማሪ ተቃውሞዎችን አስከተለ።

የኩርድኛ ቋንቋ ትምህርት በሶሪያ ይፋዊ የትምህርት ሥርዓተ ትምህርት ውስጥ ሙሉ በሙሉ እንዲካተት የሚጠይቁ ሰፊ ተቃውሞዎች ከእነዚህ ጋር ተያይዘው፣ የውጥረቱ መሠረታዊ ምንጮች እስካልተፈቱ ድረስ እነዚህ ክስተቶች መቀጠላቸው ይጠበቃል። የሶሪያ ኩርዶች በክልላቸው ተጨባጭ የራስ አስተዳደር እንዲኖራቸው የሚጠይቁት፣ በከፊል፣ የእኩልነት ጥያቄያቸውን ለመገዳደር ይበልጥ እንደሚደፍር የሚታይ የአረብ ሕዝብ ፊት ይህንን እንደ መከላከያ ዋስትና ስለሚመለከቱት ነው። ይህ መሠረታዊ ጉዳይ ሳይፈታ፣ ከጃንዋሪ 2026 ስምምነት ጋር ተመሳሳይ መፍትሔ ችግሩን ወደፊት ከመግፋት ያለፈ ብዙ ፋይዳ አይኖረውም።