ኦማን ለሁቲዎች በሯን የምትዘጋበት ጊዜ አሁን ነው

ኦማን፣ ልክ እንደ ቀጠር፣ ሁሉም ወገኖች መታመን የሚችሉበት አደራዳሪ እንደሆነች ራሷን ማቅረብ ትመርጣለች። ቀጠር ከታሊባንና ከሐማስ ጋር የመካከለኛ አደራዳሪነት ሚና ቀርጻ ስትይዝ፣ ኦማን ደግሞ ለኢራንና ለሁቲዎች ዋና መዳረሻ አደራዳሪ ሆና ራሷን ለማቅረብ ጥረት አድርጋለች።

ጄክ ሱሊቫን (Jake Sullivan)፣ በወቅቱ ለውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሂላሪ ክሊንተን የቅርብ ተማማኝ ሆነው የነበሩ፣ በ2015 በጋራ አጠቃላይ የድርጊት መርሐ ግብር (Joint Comprehensive Plan of Action) የተጠናቀቀውን ሂደት ለመጀመር በሚስጥር ወደ መስቀት ተጉዘዋል። ምንጩ አልታመነም በሚል በሁለቱም የአሜሪካ ፓርቲዎች የተውጣጡ የቀድሞ ባለሥልጣናት ያልተቀበሉትን፣ እንዲሁም ሊወያዩባቸው የፈለጉትን ፋይሎች የማስተናገድ አቅም የሌላቸው የኢራን ባለሥልጣናት በኩል የመጣ በመሆኑ እርግጠኝነት የጎደለውን የኢራን ቅናሽ ተቀብለው ይዘዋል።

የኦማን ዲፕሎማቶች አቋማቸውን እንደ በጎ ተግባር ቢያቀርቡትም፣ ምናልባትም ይህ እውነት እንዲሆን በቅንነት ሊመኙ ቢችሉም፣ ሰላም በማይፈልግ ቡድን ላይ መድረክ ማቅረብ አስተናጋጁን የችግሩ አካል የሚያደርግበት ጊዜ ይደርሳል። የሁቲ ሚሳይሎች በሳዑዲ ዓረቢያ የሲቪል ዒላማዎችን በመምታት ላይ ባሉበት ወቅት፣ ሱልጣን ሃይሰም ቢን ጣሪቅ እያራመዱ ያሉት ሰላምን ሳይሆን የአንድ ተዋጊ ወገን ወሰን ያለፈ ተግባር ማጠብና ለእርሱ ሕጋዊነት ማላበስ መሆኑን መደምደም ይገባቸዋል። የሁቲዎች ዋና ተደራዳሪና ቃል አቀባይ የሆኑት መሐመድ አብዱልሰላም (Mohammad Abdulsalam) ለዓመታት በመስቀት ኖረዋል፤ የወጡ ዘገባዎችም እስከ ሴፕቴምበር 2026 ድረስ በኦማን ዋና ከተማ እንዳሉ መጥቀሳቸውን ቀጥለዋል።

የኦማን መንግሥት ለሰላም በእውነት ፍላጎት ቢኖረው፣ መስቀት ሁቲዎችን፣ ምናልባትም ወደ ሳዑዲ ዓረቢያ፣ ባባረረቻቸው ነበር፤ እንዲሁም ኦማን ለእውነተኛ ሽምግልና ሁልጊዜ በጎ አገልግሎቷን እንደምታቀርብ፣ ነገር ግን ማንኛውም ቡድን ሌሎች የባሕረ ሰላጤው የትብብር ምክር ቤት አባላትን በግልጽ እያጠቃ እያለ በኦማን ውስጥ እንዲቆይ እንደማትፈቅድ በሚገልጽ መግለጫ ጭምር ማቅረብ ነበረባት። ኦማን ይህን ካላደረገች፣ በሪያድ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ላይ ሚሳይል ማስወንጨፍ ተቀባይነት እንዳለው መልዕክት ታስተላልፋለች ማለት ነው።

ሁቲዎችን ማባረር ከማያልቅና ከቅንነት ከራቀ ድርድር ይልቅ ለሰላም የላቀ አስተዋፅኦ ያበረክታል። ይህም እንኳን ኦማን ልትታገሠው የምትችለው ባህሪ የት እንደሚያበቃ የሚያሳይ ቀይ መስመር ያስቀምጣል። ሁቲዎች የጦርነት ሕጎችን ለማክበር ሲስማሙ ብቻ ነው ኦማን፣ ወይም ወደፊት የሚመጣ ማንኛውም አደራዳሪ፣ በአገሩ ውስጥ በመገኘት መብት ሊያበረክትላቸው የሚገባው።

በሌላ በኩል፣ ሱልጣን ሃይሰምና የኦማን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የሁቲዎችን መገኘት ለመጠበቅ ቢመርጡ፣ የባሕረ ሰላጤው የትብብር ምክር ቤት ኦማንን ማባረር ባይሆን እንኳ ማገድን ሊያስብ ይገባል፤ አሜሪካም የሁቲ ተወካዮች በሚሳተፉበት ማንኛውም የገንዘብ ግብይት ላይ ኦማንን ማዕቀብ ከመጣል ጀምሮ እስከ በሽብርተኝነት ደጋፊ መንግሥት ስያሜ መስጠት የሚደርስ ተከታታይ የማስገደድ እርምጃዎችን ሊያስብ ይገባል።

ብዙ አገሮች ሽምግልናን የሚቀበሉት ሰላም ለማምጣት ሳይሆን ከተጠያቂነት ለመሸሽ መሆኑ ከልክ በላይ ተደጋግሟል። የኦማን ዝንባሌ፣ ለኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ያላት ርኅራኄ ባይባል እንኳ፣ ከአደራዳሪነት ሚና ሊያስወጣት ይገባል። ቅንነት የጎደላቸውን አደራዳሪዎች መቅጣት ወደፊት የሚደረግ ሽምግልናን ያሻሽላል፤ ምክንያቱም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሮች ራሳቸው በደንብ ካልሠሩ ወይም ደንበኞቻቸው እንዲሁ እንዲያደርጉ ከፈቀዱ የሚከፍሉት ዋጋ እንዳለ እንዲገነዘቡ ያስገድዳቸዋል።

ለአሜሪካ፣ ለሳዑዲ ዓረቢያና ሁቲዎችን ለሚቃወሙ ሌሎች አገሮችም ትምህርት አለ፦ ማንኛውም አገር እንዲሸነፍ የሚፈልግ አደራዳሪን ማሳተፍ የለበትም። ዛሬ ኦማናውያን የሁቲ ችግርን ከመፍታት ይልቅ እንዲቀጥል ለማድረግ በእጅጉ የላቀ ሚና እየተጫወቱ ናቸው። ይህ ምናልባትም በኦማናውያን በኩል ሆን ተብሎ የተወሰደ ውሳኔ መሆኑ አይቀርም፤ መስቀት በአሁኑ ሁኔታ ላይ ካጸናች ተጠያቂ መሆን የሚገባት ውሳኔ።