ቤንያሚን ኔታንያሁ ዛሬ ከጎልዳ ሜየር ወይስ ከሜናኸም ቤጊን ይመስላሉ?

በ25 ሴፕቴምበር 1973፣ የዮርዳኖሱ ንጉሥ ሁሴን ወደ እስራኤል በረርተው የሶሪያ ሠራዊት ለጦርነት ተዘጋጅቶ መቆሙን ለጠቅላይ ሚኒስትር ጎልዳ ሜየር ነግረዋት። ጄኔራሎቿ ግን ይህን ማስጠንቀቂያ አላስተዋሉትም። ከ11 ቀናት በኋላ ግብፅና ሶሪያ በይሁዲ እምነት እጅግ ቅዱስ በሆነው ዮም ኪፑር ዕለት ጥቃት ከፈቱ። ሜየር ጦርነቱን ተርፈዋል፣ ፍርዱን ግን አልተሻገሩትም።

ዛሬ እስራኤላውያን የእስራኤሉን ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁን ከሁለት ቀደምት መሪዎች ጋር እያነጻጸሩ ይመዝናሉ። አንደኛው ጎራ ማስጠንቀቂያ ሰምታ እርምጃ ያልወሰደችውን ሜየርን ያመላክታል። ሌላኛው ጎራ ደግሞ አደጋን ወደ ግብፅ የሰላም ስምምነትና ወደ ኢራቅ የኦሲራክ ሬአክተር ጥፋት የለወጠውን ጠቅላይ ሚኒስትር ሜናኸም ቤጊንን ይመለከታል። ኔታንያሁ በ27 ሴፕቴምበር 2026 ወደ አቡዳቢ ያደረጉት ጉዞ የትኛውን ቅርስ እየተከተሉ እንደሆነ አመልክቷል።

የመጀመሪያው ጎራ በእጁ የስልክ ጥሪ ነበረው። በ8 ሴፕቴምበር 2026 ሃአሬጽ እንደዘገበው፣ የተባበሩት የአረብ ኤምሬትስ ፕሬዚዳንት ሞሐመድ ቢን ዛይድ ከ7 ኦክቶበር 2023 አስቀድሞ 10 ቀናት ገደማ የጋዛ ገዥዎች ከፍተኛ ጥቃት ለመፈጸም እየተዘጋጁ መሆናቸውን ለኔታንያሁ አስጠንቅቀዋቸው ነበር። ቀጥሎም ዘ ኒው ዮርክ ታይምስ ያ ማስጠንቀቂያ ወደ እስራኤል የደኅንነት ኃላፊዎች እንዳልደረሰና፣ ኔታንያሁ በ1 ኦክቶበር 2023 ከሳዑዲ ዓረቢያ ጋር የሚካሄደውን መደበኛ ግንኙነት ሂደት ይጎዳል በሚል ሥጋት በጋዛ የሚገኙ አዛዦች ላይ ጥቃት እንዲፈጸም መቃወማቸውን ዘግቧል። ኔታንያሁ ማንኛውንም ማስጠንቀቂያ እንዳልተቀበሉ አስተባብለዋል።

ሁለተኛው ጎራ ማስረጃውን የሚያገኘው በአቡዳቢ ነው። የሞሳድ ዳይሬክተር ሮማን ጎፍማን (Roman Gofman) እና የብሔራዊ ደኅንነት አማካሪው ሽሙኤል ቤን ዕዝራ (Shmuel Ben Ezra) ኔታንያሁን በስድስት ሰዓታት ቆይታ ባደረጉት ጉብኝት አጅበዋቸዋል። በማግስቱ የኤምሬትስ መንግሥት የዜና ወኪል ስብሰባው መካሄዱን አረጋግጧል። ይህ ማረጋገጫ ጠቃሚ ነበር። በሜይ 2026 የኔታንያሁ ጽሕፈት ቤት በጦርነት ወቅት ወደ ኤምሬትስ ሚስጥራዊ ጉብኝት መደረጉን አስታውቆ ነበር፣ አቡዳቢ ግን ይህን አባባል ውድቅ አድርጋ ነበር።

የተጋባዦቹ ዝርዝር ለውጡን ያብራራል። የየዲዮት አሐሮኖት ምንጮች እንዳሉት በጠረጴዛው ዙሪያ የሳዑዲ ዓረቢያ፣ የዮርዳኖስ፣ የሞሮኮ፣ የኳታርና የምሥራቅ ሊቢያ ተወካዮች ተገኝተዋል፤ ሁለት የፋርስ ባሕረ ሰላጤ ዲፕሎማቶች ደግሞ ከእስራኤል ጋር ግንኙነት የሌላቸው ቢያንስ ሁለት አገሮች ልዑካን መላካቸውን ለእስራኤል ሃዮም ገልጸዋል። ከእነዚህ መንግሥታት አንዳቸውም በስብሰባው መገኘታቸውን አላመኑም። በእነዚህ ዘገባዎች መሠረት፣ ጎፍማን ስብሰባውን ያዘጋጀው ሪያድ በቀይ ባሕር ላይ በሚፈጸሙ የሁቲ ጥቃቶች ምክንያት ከእስራኤል እገዛ ከጠየቀች በኋላ መሆኑ ተዘግቧል። የዓረብ ጉዳዮች እስራኤላዊ ተንታኝ የሆኑት ዮኒ ቤን መናኸም (Yoni Ben Menachem) በተጨማሪ ሳዑዲዎች የደኅንነት መረጃ፣ ቅድመ ማስጠንቀቂያና የአየር መከላከያ እንደጠየቁ እንዲሁም ኔታንያሁ እንዳልከለከሉ ይገልጻሉ።

ግንኙነትን መደበኛ ማድረግ ድሮ ማለት በረራዎች፣ ኤምባሲዎችና ፎቶግራፎች ማለት ነበር። ቅድመ ማስጠንቀቂያ ማለት የጋራ የራዳር መረጃ መጋራት ማለት ነው። የአየር መከላከያ ማለት የተገናኙ ባትሪዎችና ማን ምን ላይ እንደሚተኩስ የሚወስኑ የጋራ መመሪያዎች ማለት ነው። ከእነዚህ አንዳቸውም ለረጅም ጊዜ በሚስጥር አይቆዩም። አንዴ የሳዑዲ ራዳሮች ለእስራኤል ማስወንጨፊያዎች መረጃ መመገብ ከጀመሩ በኋላ፣ ዲፕሎማቶቿ ምንም ቢሉ ሪያድ በኢየሩሳሌምና በቴህራን መካከል ባለው ጦርነት ወገን መርጣለች ማለት ነው። ሁቲዎች በቴህራን ያሉ አጋሮች መካከል በጣም ገለልተኛ የሆኑ በመሆናቸው፣ ለዓመታት የተካሄዱ ንግግሮች ማምጣት ያልቻሉትን ተግባራዊ ኅብረት ሳዑዲ ዓረቢያ እንድትቀበል ገፍተዋታል።

እዚህ ላይ ከቤጊን ጋር የሚደረገው ንጽጽር ክፍተትን ያጋልጣል። ቤጊን ከምርጫ 3 ሳምንታት በፊት በ7 ጁን 1981 በኦሲራክ ያለውን የኢራቅ የኒውክሌር ሬአክተር መትተው ምርጫውንም አሸንፈዋል። ይህን እርምጃ የወሰዱት ብቻቸውን ነበር። የሬገን አስተዳደር የኤፍ-16 ተዋጊ አውሮፕላኖች መላክን አቋርጧል፣ በተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤትም ጥቃቱን ለማውገዝ ድምፅ ሰጥቷል። ቤጊን የዋሽንግተንን ቁጣ መሸከም የቻሉት ከማንኛውም የዓረብ መንግሥት ምንም ስላልጠየቁ ነበር። ኔታንያሁ ግን ከብዙ መንግሥታት ጠይቀዋል፣ እነርሱም በ2026 ኩዌትና የተባበሩት የአረብ ኤምሬትስ እንደተማሩት የኢራን የአጸፋ ምት በመጀመሪያ የሚደርስባቸው ይሆናሉ። ወደ አቡዳቢ የመጡትም የአሜሪካ ኃይሎች ከጀርባቸው ስለቆሙ ነው።

ስለዚህ የቤጊን ስልት ከቀጣዩ ዙር በፊት ከዋሽንግተን 3 ውሳኔዎችን ይጠይቃል። በመጀመሪያ፣ ፔንታጎን በ2021 እስራኤልን ወደ ሴንትራል ኮማንድ አካትቶ የእስራኤልንና የዓረብ ጦር ኃይሎችን በአንድ የእቅድ ጣሪያ ሥር ለማቀናበር እንደመረጠው፣ የአቡዳቢውን መስመር በዚሁ ውስጥ ቋሚ መዋቅር ማድረግ ይኖርበታል። ሁለተኛ፣ ሳዑዲ ዓረቢያ የእስራኤልን ራዳሮች ከኢራን ጋር መስማማት ጋር እንድታነጻጽር ፈጽሞ እንዳትገደድ፣ ዋሽንግተን ሁለቱ መንግሥታት በኖቬምበር 2025 ከፈረሙት የመከላከያ ስምምነት በላይ የሚሄድ ዋስትና ለሪያድ ማቅረብ አለባት። ሦስተኛ፣ አስተዳደሩ ዓላማውን መሰየም አለበት። ፔንታጎን ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጦርነቱ አብቅቷል ብለው ለማወጅ እያመዛዘኑ ሳለ፣ 50,000 ገደማ የሚሆኑ ወታደሮችን ምደባ እስከ 2027 አራዝሟል። የዓረብ ገዥዎች ዋሽንግተን ድል አውጃ ተመልሳ እነርሱን ለቴህራን ምሕረት እንደምትተዋቸው ከጠረጠሩ፣ ከእስራኤል ጎን አይቆሙም።

ሜየር ማስጠንቀቂያቸውን ከአንድ የዓረብ ንጉሥ ሰምተው ጄኔራሎቿ እንዲያሸንፉት ፈቀዱ። ኔታንያሁ ደግሞ፣ የራሳቸው ማስጠንቀቂያ ምን እንደሆነ ሳይታወቅ ቀርቶም፣ አንድ ጊዜ እስራኤልን ያስጠነቀቁትን የዓረብ ገዥዎች ሰማዩን ከእሷ ጎን ቆመው እንዲከላከሉ ጋብዘዋል። ፈተናው የሚመጣው በዓረቢያ ባሕረ ገብ መሬት ላይ፣ አንድ የሁቲ ሚሳይል ወደ ሪያድ በሚያመራበት እና አንድ የእስራኤል ራዳር አስቀድሞ በሚያየው ሌሊት ይሆናል።