የኢራን የኢራቅ አጋሮች ዴሞክራቶችን ያወድሳሉ፣ አሜሪካውያንን በሙሉ ግን ጠላት ብለው ይፈርጃሉ

“አዲሶቹ መስቀለኞች ተሸንፈዋል።” እስላሚክ ስቴት (ISIS) አሜሪካን ለመግለጽ ሲጠቀምበት የነበረውን አገላለጽ በሚያስተጋባ ይህን ሐረግ በመጠቀም፣ የኢራቅ ከታኢብ ሂዝቦላህ ዋና ጸሐፊ አቡ ሁሴን አል-ሐሚዳዊ (Abu Hussein al-Hamidawi) በመካከለኛ ዘመን ምርጫ ሪፐብሊካኖች የገጠማቸውን ሽንፈት አከብረዋል። ውጤቱን ለኢራንና ለ“የተቃውሞ ዘንግ” ድል ነው በማለት አወድሰዋል፤ የኢራንን አመራር እንኳን ደስ አላችሁ ብለዋል፤ “የግንባሮችን አንድነት” ጠቅሰዋል፤ እንዲሁም በኢራቅ የፖለቲካ አቅጣጫ እንዲቀየር ጥሪ አቅርበዋል።

ከኢራን ጋር ቅርበት ያላቸው የኢራቅ የፖለቲካና የሚዲያ ዘርፍ ግለሰቦች የሪፐብሊካኖችን ሽንፈት በደስታ ተቀብለዋል። ተንታኙ ኢያድ አል-ሰማዊ (Iyad al-Samawi) የፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የፖለቲካና የወታደራዊ እንቅስቃሴ ምኅዳር በመጥበቡ ኢራን ሰፊ ድል ተቀዳጅታለች ብለዋል። የዋዓይ ፓርቲ ኃላፊ ሷላህ አል-ዐረባዊ (Salah al-Arabawi) በበኩላቸው፣ ቴህራን የሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤን ሳትዘጋ ተቃዋሚዎቿን አግዳለች ብለዋል። በባግዳድ የሚገኘው የኢራን ኤምባሲ ትራምፕን የሚያላግጥ ቪዲዮ ለጥፏል።

በገዥው “የማስተባበሪያ ማዕቀፍ” (Coordination Framework) መሪዎች ከአንዱ ጽሕፈት ቤት የሆኑ ስማቸው ያልተጠቀሰ ባለሥልጣን፣ ከኢራን ጋር የተሰለፉ ኃይሎች በትክክል ይህንኑ ውጤት ሲጠባበቁ እንደነበር ገልጸዋል። አንዳንድ ቡድኖች የትራምፕን ከኮንግረስ ጋር ያለውን ግጭት እንቅስቃሴያቸውን ለማስፋት ሊጠቀሙበት እንደሚችሉ አመልክተዋል።

ሆኖም የኢራን የቀጣናው አጋሮች ከከባዶቹ መተባበሮቻቸው አንዳንዶቹን በፕሬዚዳንት ጆ ባይደን ዘመን ተቀብለዋል። በእርሳቸው ፕሬዚዳንትነት ወቅት የእስራኤል በጋዛ ያካሄደችው ጦርነት፣ እስማኤል ሃኒያን፣ ሐሰን ነስራላህን እና የሕያ ሲንዋርን ጨምሮ የከፍተኛ የሐማስና የሂዝቦላህ መሪዎች መገደል፣ እንዲሁም የበሽር አል-አሳድ መንግሥት በሶሪያ መውደቅ ተከስተዋል፤ እነዚህ ሁሉ የቴህራንን በቀጣናው ያላትን ተጽዕኖ አዳክመዋል።

የአሜሪካ ኃይሎችም በ2024 በባግዳድ የከታኢብ ሂዝቦላህ አዛዥ አቡ ባቂር አል-ሳዓዲን (Abu Baqir al-Saadi) ገድለዋል፤ በኢራን የሚደገፉ ሌሎች የታጠቁ ቡድኖችንም መምታታቸው ተጠቅሷል። ይህ ታሪክ ለዴሞክራቶች የተመዘገበው ጥራት መሻሻል በተባለው ላይ የተገለጸውን ደስታ ውስብስብ ያደርገዋል።

በተቃራኒው በ2003 ሳዳም ሁሴንን ያወረዱት ሪፐብሊካኖች ነበሩ፤ ይህም ለረጅም ጊዜ በኢራን መሠረት ያደረጉ የኢራቅ ፓርቲዎች ወደ መንግሥት እንዲገቡ መንገድ ከፍቶላቸዋል። ከእነዚያ ኃይሎች ጋር የነበራቸው ግንኙነት በኋላ ጠላትነት ሆኖ ተለውጧል። ትራምፕ በ2020 የቁድስ ኃይል (የIRGC ልዩ ክፍል) አዛዥ የነበሩትን ቃሲም ሱለይማኒን እና የሕዝባዊ ንቅናቄ ኮሚቴ ምክትል ሊቀመንበር አቡ መህዲ አል-ሙሃንዲስን የገደለውን ጥቃት አዝዘዋል፤ በሁለተኛው የሥልጣን ዘመናቸውም በኢራን ላይ ቀጥተኛ ጥቃቶች እንዲፈጸሙ ፈቅደዋል።

የፔንታገን መረጃ እንደሚያሳየው፣ በኢራን የሚደገፉ ሚሊሻዎች ከ2003 እስከ 2011 ባለው ጊዜ በኢራቅ ውስጥ ቢያንስ 603 የአሜሪካ ወታደሮችን ገድለዋል። ቢሆንም ዋሽንግተን ከቴህራን ጋር ግንኙነት ያላቸውን ፓርቲዎች የያዙ የፖለቲካ ጥምረቶች ጋር መሥራቷን ቀጥላለች፤ ይህም በተመሳሳይ የፖለቲካ ምኅዳር ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የታጠቁ ቡድኖችን እየገጠመች በነበረበት ወቅት ነው።

ዴሞክራቶችም ያለውን ሥርዓት ለማጽናት አስተዋጽኦ አድርገዋል። በ2010 የባራክ ኦባማ አስተዳደር፣ የኢያድ አላዊ ዝርዝር በፓርላማ ተጨማሪ መቀመጫዎችን ቢያሸንፍም ኑሪ አል-ማሊኪን በጠቅላይ ሚኒስትርነት ያቆየ ስምምነትን ተቀብሏል። ኢራንም ማሊኪን ለመደገፍ ጣልቃ ገብታለች፤ ተከታታይ የአሜሪካ አስተዳደሮችም ከተመሳሳዩ የፖለቲካ ልሂቃን ጋር መሥራታቸውን ቀጥለዋል።

የኦባማ ከቴህራን ጋር ያደረጓቸው ድርድሮች በኋላ የ2015ቱን የኒውክሌር ስምምነት አስገኝተዋል። የአሜሪካን ፖሊሲ ለሚነቅፉ ኢራቃውያን፣ እነዚህ ምርጫዎች ዋሽንግተን የኢራንን ተጽዕኖ ከመገዳደር ይልቅ ከተመሠረቱ ፓርቲዎች ጋር መስማማትን ቅድሚያ እንደሰጠች ያመለክታሉ።

ብዙ ኢራቃውያን አሜሪካን እንደ ተከታታይ የዴሞክራትና የሪፐብሊካን አስተዳደሮች ሳይሆን፣ የአገራቸውን የፖለቲካ አቅጣጫ መቀየር የሚችል ኃይል አድርገው ነው የሚመለከቷት። ይህ አመለካከት ይበልጥ የጠነከረው፣ በ2019 ተቃውሞዎች በተካሄዱበት ወቅት ኢራን የሚደገፉ ኃይሎች ሙስና፣ የኑፋቄ ተኮር አድልዎና የውጭ ጣልቃ ገብነት እንዲያበቃ የሚጠይቁ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰልፈኞችን ከገደሉ በኋላ ዋሽንግተን ከኢራቅ ገዥ ፓርቲዎች ጋር መሥራቷን ስትቀጥል ነበር።

የኢራቅ የቅርብ ጊዜ ምርጫዎች ይህን አካሄድ እንደገና ለማጤን ሌላ ዕድል ፈጥረው ነበር፤ ይህም ኢራን በቀጣናው በገጠሟት ሽንፈቶች በተዳከመችበት ወቅት ነበር። ትራምፕ የማሊኪን መመለስ ተቃውመዋል፤ ነገር ግን በዚያው የማስተባበሪያ ማዕቀፍ የሚደገፉትን ሌላ ዕጩ፣ ከነጋዴነት ወደ ፖለቲካ የገቡትን አሊ አል-ዘይዲን (Ali al-Zaidi) በአዎንታዊ መልኩ ተቀብለዋል፤ በኋይት ሐውስ አስተናግደዋቸዋል፤ ግንኙነታቸውንም አወድሰዋል። የዘይዲ መንግሥት እስካሁን የታጠቁ መረቦችን አልበተነም፤ ይህም በሳውዲ ዓረቢያ ላይ የተፈጸሙ ጥቃቶች ከኢራቅ መነሻቸውን ያደረጉ መሆናቸው፣ የኢራን ተሳትፎና የአገር ውስጥ ድጋፍ እንደነበረ ሪፖርቶች ከወጡ በኋላም ጭምር ነው።

የአሜሪካ መራጮች ሪፐብሊካኖችን አለመቀበላቸው ለኢራን የተሰጠ ድምፅ አልነበረም። ጦርነቱ፣ የኑሮ ውድነቱና የአገር ውስጥ ፖሊሲውም ምርጫቸውን ቀርጸዋል። ሆኖም በኢራቅ ከኢራን ጋር የተሰለፉ ቡድኖች የሰጡት ምላሽ፣ በኢራን የሚደገፉ ታጣቂዎች በዋሽንግተን የሚታየውን መከፋፈል የራሳቸውን አቋም ለማጠናከር እንደ አጋጣሚ እንደሚመለከቱት ያሳያል።

ሐሚዳዊ አሜሪካውያንን “አዲሶቹ መስቀለኞች” ብለው መውቀሳቸው በዴሞክራቶችና በሪፐብሊካኖች መካከል ምንም ልዩነት አያደርግም። አሜሪካን ማን እንደሚመራት ሳይለይ እንደ ርዕዮተ ዓለማዊ ጠላት ይሳላታል። የአሜሪካ ፖለቲከኞች አንዱ ወይም ሌላው ፓርቲ በኢራን የሚደገፉ ተቃዋሚዎቻቸውን ሰላም እንዲያወርዱ ማሳመን ይችላል ብለው ሲያስቡ ይህ ሊታሰብ የሚገባው ነው።