ዋሽንግተን የሞሮኮን የአትላንቲክ ስትራቴጂ ልትቀበል ይገባል

በ30 ኦክቶበር 2026 ሩሲያ፣ የተሻሻለ የተባበሩት መንግሥታት ሰላም አስከባሪ ኃይል እንዲቀጥል ያደርግ የነበረውን አሜሪካ ያረቀቀችውን የምዕራብ ሳህራ ጉዳይ በተመለከተ የፀጥታው ምክር ቤት ውሳኔ ሐሳብ በቬቶ አግዳለች፤ በተመሳሳይ ጊዜ ብዙ አገሮች የሩሲያን አማራጭ ሐሳብ ተቃውመዋል። በዚህ ምክንያት ለ35 ዓመታት የዘለቀው የተባበሩት መንግሥታት የምዕራብ ሳህራ ተልዕኮ አሁን ወደ መጠናቀቅ እየሄደ ነው። ይህ ክርክር መቋጨቱ፣ የቀዝቃዛው ጦርነት ቅሪት የሆነን ጉዳይ ማብቃቱን ብቻ ሳይሆን፣ በውዝግብ ላይ በነበረው ክልል ላይ የሞሮኮ ሉዓላዊነትን ማዕከል ያደረገ አዲስ ልማት እንዲመጣ መንገድ ይከፍታል። ሞሮኮ የአትላንቲክ የባሕር ዳርቻዋን፣ አውሮፓን፣ ማግሬብን እና የባሕር በር የሌላቸውን የሳህል አገሮች ሊያገናኝ ወደሚችል የወደቦች፣ የኢንዱስትሪ ዞኖች፣ የኢነርጂ መሠረተ ልማት እና የንግድ ኮሪደሮች መረብ ለመቀየር በመሥራት ላይ ናት። ዋሽንግተን ይህን መረብ እንደ ስትራቴጂያዊ መሠረተ ልማት ልትመለከተው ይገባል።

ከሁለት ቀናት በፊት፣ ንጉሥ ሞሐመድ ስድስተኛ (Mohammed VI) በናዶር ዌስት ሜድ (Nador West Med) እና በታንጀር ሜድ (Tanger Med) ሁለት ወደቦች ዙሪያ የሚመክር የሥራ ስብሰባ መርተዋል። ራባት፣ የናዶር ዌስት ሜድ የመጀመሪያው የኮንቴይነር ተርሚናል በቅርቡ እንደሚከፈትና የታንጀር ሜድ 3 ግንባታ እንደሚጀመር አስታውቃለች። የታቀዱት ማስፋፊያዎች ሲጠናቀቁ፣ ታንጀር ሜድ እስከ 20 ሚሊዮን ኮንቴይነሮች ማስተናገድ እንደሚችል ሞሮኮ ትላለች። ወደ ደቡብ ራቅ ብላ ደግሞ ሞሮኮ፣ የተባበሩት መንግሥታት እስካሁን ‘Non-Self-Governing Territory’ ብሎ በሚዘረዝረው ምዕራብ ሳህራ ውስጥ ዳኽላ አትላንቲክ (Dakhla Atlantic) የተባለ ወደብ በመገንባት ላይ ናት። በዚህ አሥርት ዓመት መጨረሻ አካባቢ ሲከፈት፣ ወደቡ ለከባድ ኢንዱስትሪ እና ከባሕር በር ከሌላቸው የሳህል አገሮች ጋር ለሚደረግ ንግድ ያገለግላል።

እነዚህ ነጠላ የንግድ ፕሮጀክቶች አይደሉም። በ2022 የተጀመረው የሞሮኮ የAtlantic African States Process አሁን የባሕር ደኅንነትን፣ ትስስርን፣ ኢነርጂን እና ሰማያዊ ኢኮኖሚን ያካትታል። በጁላይ 2026 ሞሮኮ በኮቶኑ የተካሄደውን የሂደቱን 7ኛ የሚኒስትሮች ስብሰባ በጋራ መርታለች። ራባት በተጨማሪም ማሊ፣ ኒጀር፣ ቡርኪና ፋሶ እና ቻድ ያሉ የባሕር በር የሌላቸው የሳህል ኢኮኖሚዎች ከዓለም አቀፍ ገበያዎች ጋር እንዲገናኙ የአትላንቲክ መሠረተ ልማት እንዲጠቀሙ አቅርባለች።

ይህ ስትራቴጂ ከአሜሪካ ጥቅሞች ጋር ይገናኛል። በጁላይ 13፣ የሞሮኮ ንጉሣዊ የጦር ኃይሎች እና የUnited States Africa Command እስከ 2030 በታን-ታን የአፍሪካ ባለ ብዙ ዘርፍ ሥልጠና እና ሙከራ ማዕከል ለማቋቋም የሚያስችል የመግባቢያ ሰነድ ተፈራርመዋል። በኦገስት፣ የአሜሪካ እና የሞሮኮ ኃይሎች እስካሁን በልማት ላይ ያለውን ማዕከል በመጠቀም ረጅም ርቀት ትክክለኛ ኢላማ የማጥቃት አቅሞችን የሚያሳይ የቀጥታ ተኩስ ማሳያ አካሂደዋል። በኦክቶበር፣ ሞሮኮ ከ45 በላይ አገሮች ይሳተፉበታል ተብሎ ለሚጠበቀው የAfrican Lion 2027 የዕቅድ ዝግጅት አስተናግዳለች።

አውሮፓም ሞሮኮን ወደ ደቡባዊ የፀጥታ መዋቅሯ የበለጠ እየሳበች ነው። በጃንዋሪ፣ የአውሮፓ ኅብረት እና ሞሮኮ ስትራቴጂያዊ አጋርነታቸውን አረጋግጠው የAtlantic African States ተነሳሽነትን እና በሳህል ያለውን መረጋጋት ተወያይተዋል። በኦክቶበር፣ የኔቶ የደቡባዊ ጎረቤት አካባቢ ልዩ ተወካይ ስለ ሽብርተኝነት፣ ስለ ባሕር ደኅንነት እና ስለ ሳህል ለመወያየት ራባትን ጎብኝተዋል። ስፔን በተለይ የጎላ ጥቅም አላት፤ የሞሮኮ ወደቦች በጂብራልታር ባሕረ ሰላጤ ማዶ እና አትላንቲክ አፍሪካን ከአውሮፓ ጋር በሚያገናኙ የባሕር መስመሮች ላይ ይገኛሉ። ስለሆነም ለማድሪድ፣ የሞሮኮ የወደብ ማስፋፊያ በንግድ፣ በስደት አስተዳደር፣ በኢነርጂ ደኅንነት፣ በባሕር ክትትል እና ወደ ሳህል በሚደረግ መዳረሻ ላይ አንድምታ አለው።

ሆኖም ሞሮኮ የዋሽንግተንን ተፎካካሪዎች እየገለለች አይደለም። ቻይና በታንጀር አካባቢ እያደገ የመጣ የንግድ ተገኝቶ እያስፋፋች ነው፤ የንግድ ሚኒስቴሯም ከታንጀር ሜድ አቅራቢያ የሚገኘውን ሞሐመድ ስድስተኛ ታንጀር ቴክ ሲቲ (Mohammed VI Tangier Tech City) እንደ ሁለትዮሽ የኢንዱስትሪ ፕሮጀክት ትገልጸዋለች። በጃንዋሪ 2026፣ የቻይና አምባሳደር የአቅርቦት ሰንሰለት ትብብርን ለማጠናከር በማስተዋወቅ ታንጀር ቴክን እና ታንጀር ሜድን ጎብኝተዋል። በማርች ወር አንድ የቻይና መንግሥት ሪፖርት፣ ታንጀር ቴክ ከ42 ኩባንያዎች ጋር ስምምነት እንዳለው፣ ከእነዚህም 34ቱ ቻይናውያን መሆናቸውን እና በግምት $3.5 billion የታቀደ ኢንቨስትመንት እንደሚወክሉ ገልጿል።

ይህ ግን ለቻይና የወታደር መዳረሻ ማለት አይደለም። በይፋ ሊደረሱባቸው የሚችሉ ስምምነቶች፣ ትኩረቱ በኢንዱስትሪ ኢንቨስትመንት፣ በምርት እና በንግድ ላይ መሆኑን የሚጠቁሙ ሲሆን፣ የቻይና የባሕር ኃይል መደበኛ መሠረት እንዳለ አያመለክቱም። በኦክቶበር፣ ሞሮኮ በዴንማርክ መሪነት የሚተዳደረውን ኦፕሬተር ማየርስክ-ኤፒኤም (Maersk-APM) ለታንጀር ሜድ 3 አዲሱ የኮንቴይነር ተርሚናል የኮንሴሲዮን ባለቤት እንዲሆን ሰይማለች። በተመሳሳይ ጊዜ ሞሮኮ ከአሜሪካ ጋር ያላትን ወታደራዊ የተስማሚነት አቅም በማስፋፋት ላይ ናት።

ሩሲያ ሌላ ተግዳሮት ትደቅናለች። ሞስኮ ከማሊ፣ ከኒጀር እና ከቡርኪና ፋሶ ጋር ያላትን ወታደራዊ ትስስር እያጠናከረች ነው። ሩሲያ በ30 ኦክቶበር በምዕራብ ሳህራ ጉዳይ ላይ ያደረገችው ቬቶ፣ ሞስኮ ለሞሮኮ የውጭ ፖሊሲ ማዕከላዊ በሆነ ጉዳይ ላይ ዋሽንግተንን መገዳደር እንደምትችል አሳይቷል። ስለዚህ ሞሮኮ፣ የምዕራባውያን ተጽዕኖ ወደ ተቀነሰበት ሳህል ለመግባት ይበልጥ ጠቃሚ ድልድይ ልትሆን ትችላለች።

ስትራቴጂያዊው ጥያቄ ሞሮኮ አንዱን ጎራ መምረጥ አለባት ወይ የሚል አይደለም። ራባት የቻይናን ኢንቨስትመንት ብትቀበልም፣ የመከላከያ ትብብሯን በአሜሪካ ላይ ትመሠርታለች፣ ከአውሮፓም ጋር የቀረበ ግንኙነት ትይዛለች። ዋሽንግተን የኢኮኖሚ ብቸኝነትን መጠየቅ የለባትም፤ ይልቁንም በወሳኝ መሠረተ ልማት ላይ ያለ የንግድ ጥገኝነት የስትራቴጂያዊ ተጽዕኖ ምንጭ እንዳይሆን ማረጋገጥ ይኖርባታል።