ኢራን የተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶችን ከአሜሪካና ከእስራኤል ጎን እንደ ጠላት ትመለከታለች

በቅርቡ የተከሰቱ ሁለት ክስተቶች የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ በተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶች ላይ የምታካሂደውን ዲፕሎማሲያዊ ዘመቻ እንደገና አቀጣጥለዋል። በመጀመሪያ፣ 28 ሴፕቴምበር 2026 የኤሜሬቶች ባለሥልጣን ኻሊፋ ሻሂን አል ማራር (Khalifa Shaheen Al Marar) መንግሥታቸው በኢራን ቁጥጥር ሥር በሚገኙ ሦስት የፋርስ ባሕረ ሰላጤ ደሴቶች ላይ ያለውን የይገባኛል ጥያቄ አድሰዋል።

የኢራን የውጭ ጉዳይ ረዳት ሚኒስትር ካዜም ገሪብ-አባዲ (Kazem Gharib-Abadi) በምላሻቸው ታላቁና ታናሹ ቶንብ ደሴቶች እንዲሁም አቡ ሙሳ “የኢራን ግዛት የማይነጣጠል ክፍል ናቸው” ብለዋል፤ ኤሜሬቶችም በምትኩ “ለጎረቤትነት መልካም ፈቃድ ቁርጠኝነት ማሳየትና የቀጣናውን ታሪካዊና ሕጋዊ እውነታዎች መቀበል” እንዳለባቸው መክረዋል።

ይህ ጉዳይ ተጋላጭ ነው፤ እንኳንም የአገዛዙ ተቃዋሚዎች የማይቀበሉት ነው። ሻህ መሐመድ ረዛ ፓህላቪ ብሪታንያ በወጣችበት ወቅት በ1971 ደሴቶቹን ተቆጣጥረዋል። በስደት የሚገኙት ልጃቸው ረዛ ፓህላቪ በደሴቶቹ ላይ የኢራን ሉዓላዊነትን በተደጋጋሚ ገልጸው፣ በምትኩ አገዛዙ በድክመት ምክንያት እንዳይጠፉ ሊጠብቃቸው አልቻለም ሲሉ ወቅሰዋል። አገዛዙ ግን በደሴቶቹ ላይ የሚነሳውን የይገባኛል ጥያቄ የኢራንን ብሔርተኝነት በመከላከል ራሱን ሕጋዊ ለማድረግ የሚያስችል ዕድል አድርጎ ሲመለከተው ቆይቷል። ይህ ዘዴ ከቅርቡ ጦርነት በፊት ጠቀሜታው እየቀነሰ መጥቶ ነበር፣ ሆኖም አገዛዙ በጦርነቱ ወቅት ያስመዘገበው ስኬት አዲስ የሕልውና መንገድ ሆኖ ተገኝቶለታል።

ከዚያም 28 ሴፕቴምበር 2026 የኤሜሬቶች ፕሬዝዳንት መሐመድ ቢን ዛይድ በእርሳቸው ግብዣ የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ ወደ አቡ ዳቢ መጓዛቸውን አረጋግጠዋል። የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መግለጫ በማውጣት፣ “የቀጣናውን የጋራ ሰላምና ደኅንነት አደጋ ላይ የሚጥሉ እንዲህ ያሉ ጉዞዎች ስለሚያስከትሉት መዘዝ የቀጣናው አገሮች በሙሉ ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባል” ሲል አስጠንቅቋል።

የአገዛዙ መገናኛ ብዙኃንም በዘመቻው ተቀላቅለዋል። ከጠቅላይ ብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት ጋር ቅርበት ያለው ኑር ኒውስ (Nour News) በተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶች ላይ ያነጣጠሩ በርካታ የአርታኢ ጽሑፎችን አውጥቷል። ከእነዚህም አንዱ እስራኤል የአይረን ዶም መከላከያ ሥርዓቷን ወደ ኤሜሬቶች ማስፈሯን በማስረጃነት በመጥቀስ “አቡ ዳቢ ዛሬ የኢራን ደቡባዊ ጎረቤት ብቻ አይደለችም፤ ይልቁንም በእጅግ ስሱ ወቅት ከኢራን ዋነኛ ባላንጣ ጋር ያላትን ትብብር ወደ ግልጽና ተግባራዊ ደረጃ ያሳደገች አገር ናት” ብሏል። ጽሑፉ ኤሜሬቶችን “ስለ ኢራን የፖለቲካ ለውጥ በግልጽ የተናገረው” “የጠላት” ወታደራዊ ገጽታ ሲል ጠርቷቸዋል። ሌሎች መገናኛ ብዙኃንም ተመሳሳይ ነጥብ በማንሳት የተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶችን “ሕጋዊ ኢላማ” እስከማለት ደርሰዋል።

ሌላ ጽሑፍ ደግሞ ኤሜሬቶች ኔታንያሁን በማስተናገድ መረጋጋትን እያናጉ ሳለ ስለ ቀጣናዊ መረጋጋት መናገራቸው “ግብዝነት” ነው ሲል ገልጿል። ጽሑፉ ሲያጠቃልልም “አቡ ዳቢ በእውነት መረጋጋትን የምትፈልግ ከሆነ መንገዱ … ወደ ባህሪ ለውጥ፣ የቀጣናውን አዲስ እውነታዎች ወደ መቀበልና በአካባቢያዊ የደኅንነት ዘዴዎች ወደ መሳተፍ ይመራል” ብሏል፤ ይህም አሜሪካንና እስራኤልን የማያካትት ቀጣናዊ ሥርዓት ማለት ነው።

ሌሎች አካላት ቀጣናውን እያተራመሱ ነው የሚሉ እንዲህ ያሉ ውንጀላዎች በኢራን ይፋዊ መግለጫዎችና መገናኛ ብዙኃን ውስጥ የተለመዱ ሲሆኑ፣ ብዙ ነገርንም ያጋልጣሉ። በቴህራን እይታ፣ የአሜሪካና የእስራኤል በቀጣናው መገኘት መረጋጋትን የሚያናጋ ነው፤ የራሷን የውጭ ፖሊሲ ግን ለእነዚህ ኢምፔሪያላዊና ቅኝ ገዥ ፕሮጀክቶች የተሰጠ ተፈጥሯዊ ምላሽ አድርጋ ትመለከተዋለች።

በ2009 የአረንጓዴ ንቅናቄ ማግስት ለዓመታት በእስር የቆዩት የተሐድሶ አቀንቃኝ ጋዜጠኛ አህመድ ዘይዳባዲ (Ahmad Zeidabadi) ተመሳሳይ ምላሽ ሰጥተዋል። “የኔታንያሁ ቡድን በኢራን ላይ የሚያደርገውን ምስጢራዊና ሴራ የተሞላበት ዕቅድ” አስመልክተው ያስጠነቀቁ ሲሆን፣ እነዚህን ለመመከት ግን ለስለስ ያለ ዲፕሎማሲያዊ አቀራረብ፣ የአገር ውስጥ አንድነትና የመንግሥት አመራር ጥበብ እንደሚያስፈልግ ጠቁመዋል።

3 ኦክቶበር 2026 የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ዜና ወኪል ከተህራን ዩኒቨርሲቲ መምህር ሃዲ ቦርሃኒ (Hadi Borhani) ጋር በተመሳሳይ ጉዳይ ዙሪያ ያደረገውን ቃለ ምልልስ አሳትሟል። ቦርሃኒ የተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶችን “የእስራኤል ወደ ዓረብና እስላማዊው ዓለም መግቢያ በር” ሲሉ የጠሩ ሲሆን፣ “ከእስራኤል ጋር መተባበር ኤሜሬቶችን በሚኖር ቀውስ ወቅት ይበልጥ ተጋላጭ ያደርጋቸዋል” ብለዋል። አቡ ዳቢን በቅርብ ዓመታት በኢየሩሳሌም ላይ ይበልጥ ወቀሳ ሲያቀርቡ ከቆዩት አማንና ካይሮ እንዲሁም ሪያድ ጋር አነጻጽረዋል፤ ይህም የመጀመሪያዎቹ ሁለቱ ከአይሁዳዊቷ መንግሥት ጋር መደበኛ ግንኙነት ቢኖራቸውም ነው።

የቀድሞ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርና የአሊ ኻሜኒ እንዲሁም በንድፈ ሐሳብ ደረጃ የሙጅተባ ኻሜኒ የረዥም ጊዜ አማካሪ የሆኑት አሊ-አክበር ቬላያቲ (Ali-Akbar Velayati) ሁለቱን አወዛጋቢ ጉዳዮች አስተሳስረዋል፤ “የፖለቲካ ዕድሜዋ ግማሽ ምዕተ ዓመት የማይሞላ አገር፣ በቀደሙት ምዕተ ዓመታት ሰነዶችና ካርታዎች ውስጥ የኢራን እንደሆኑ የተመዘገቡትን ደሴቶች ከተባበሩት መንግሥታት መድረክ ላይ ሆና የይገባኛል ጥያቄ ታቀርባለች።”

የኢራን ከኤሜሬቶች ጋር ያላት ግንኙነት ወደ ኋላ የማይመለስበት ደረጃ ላይ እየደረሰ መሆኑ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጎላ መጥቷል፤ ኢራን በጦርነቱ ወቅት የሮኬትና የድሮን ጥቃቶችን ከፈጸመችበት ወቅት በላይም እየተበላሸ መሆኑ ይታያል። በአንድ ወቅት ቴህራን በሁለቱም ከተሞች ያለውን ጉልህ የኢራን ኢንቨስትመንት በማስታሰብ አቡ ዳቢንና ዱባይን በጥንቃቄ ታያ ነበር፤ ዛሬ ግን የኢራን መግለጫዎች ርዕዮተ ዓለማዊ ጥላቻ ተግባራዊ ሒሳብን እንደሚበልጥ ያመለክታሉ። በተግባር ይህ ማለት፣ ኢራን የተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶችን ከሌሎች ዓረብ አገሮች በላይ እንደ እስራኤል እየቆጠረቻቸው በመሆኑ፣ አቡ ዳቢ በወደፊት ግጭቶች ውስጥ ይበልጥ ከባድ ጥቃት ሊደርስባት እንደሚችል ራሷን ማዘጋጀት እንዳለባት ማለት ነው።