ሁቲዎች ሞካን መያዛቸውን መመከትና የቀይ ባሕር መርከብ ትራፊክን መጠበቅ የሚቻልበት መንገድ

ሁቲዎች ለዓመታት በየመን ተራራማ አካባቢዎችን ተጠቅመው በመርከብ መጓጓዣ ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶችን ሲደግፉ ቆይተዋል። የተለወጠው ግን ውጊያው ወዴት እየተሸጋገረ እንዳለ ነው።

በባብ ኤል-መንደብ ዳርቻ ላይ የምትገኘው ጥንታዊቷ የዓሣ አጥማጆች መንደር ሞካ፣ እስከ ዛሬ ድረስ በታሪቅ ሳሌህ (Tareq Saleh) አዛዥነት ሥር የሚገኙት የሪፐብሊካን ጠባቂዎች ዋና መቀመጫ ነበረች፤ ታሪቅ ሳሌህ የቀድሞው ፕሬዚዳንት አሊ አብዱላህ ሳሌህ የወንድም ልጅ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የብሔራዊ ተቃውሞ (National Resistance) አዛዥ ነው። ሳሌህ ሁቲዎችን ለመመከት በአይደሩስ ዙበይዲ (Aidarous Zubaydi) ትእዛዝ ሥር ከሚገኙ የደቡብ ኃይሎች ጋር በቅርበት ተቀናጅቶ ሲሠራ ቆይቷል። ሆኖም ሳዑዲ ዓረቢያ ዙበይዲን ከተባበሩት ዓረብ ኤሜሬቶች ጋር ባለው የቀረበ ግንኙነትና ለደቡብ ራስ ገዝነት ካልሆነም ለነጻነት ባለው አድጋፊነት ምክንያት በግድ ከሥልጣን ማስወገዷ፣ ሳሌህንና ሞካን ይበልጥ አግልሏቸዋል። ዛሬ ሳዑዲዎች ለድርጊታቸው ዋጋ ከፍለዋል፤ ይህም ሞካ እንድትያዝ ያደረሰውን ተከታታይ ሂደት አስከትሏል።

ሁቲዎች በሞካ አካባቢ ያገኙትን አዲስ ከፍታ ይዘው ከቀጠሉ፣ ምሽጎቻቸውንና የተኩስ ቀጣናዎቻቸውን ከርቀት ከሚገኙ የውስጠኛው አገር ደጋማ አካባቢዎች አንስተው ወደ ባሕር ሰርጡ የባሕር መግቢያዎች ይበልጥ ወደተጠጉ ከፍተኛ ቦታዎች ሊያሻሽሉ ይችላሉ።

ሁቲዎች ለዓመታት ሚሳይሎችንና ድሮኖችን ከየመን ውስጥ ጥልቀት ሲያስነሱ ቆይተዋል። ነገር ግን ወደ ጠረፉ የቀረቡ አቋሞች የተለየ ወታደራዊ ሁኔታ ይፈጥራሉ። ከውኃው አጠገብ ያለ ከፍታ በጠረፍ መግቢያዎች፣ በወደቦችና በአቅራቢያው ባለው የባሕር ክልል ላይ ቀጥተኛ ዕይታ ይሰጣል። ይህም የሁቲ ኃይሎች በጠረፉ ላይ የሚንቀሳቀሰውን እንቅስቃሴ በተሻለ ሁኔታ እንዲታዘቡ እና በባሕር ዳርቻው አቅራቢያ የተቀመጡ ወታደራዊ ንብረቶቻቸውን ለመጠበቅ የበለጠ አቅም እንዲኖራቸው ያደርጋል።

ይህ በተለይ በዓለም ላይ ካሉት እጅግ ወሳኝ የባሕር መተላለፊያ ማነቆዎች አንዱ በሆነው በባብ ኤል-መንደብ አጠቃላይ አስፈላጊነቱን ያሳያል። ይህ ባሕር ሰርጥ ቀይ ባሕርን ከኤደን ባሕረ ሰላጤ ጋር ያገናኛል፣ ከትሃማ የጠረፍ ሜዳም አጠገብ ይገኛል። ማንኛውም ወታደራዊ ኃይል በመግቢያዎቹ አካባቢ ዘላቂ መገኘት ሊያረጋግጥ ከቻለ፣ የመሬት ቁጥጥሩን ከባሕር ትራፊክ ላይ በሚፈጥረው ጫና ጋር ሊያስተሳስር ይችላል።

በ9 ኦገስት 2026 ሁቲዎች ባለስቲክ ሚሳይሎችን፣ ድሮኖችንና ፈንጂ የተጫነ ጀልባን ባካተተ ከፍተኛ ጥቃት በሞካ ወደብ ላይ አስጀምረዋል። ከሁለት ቀናት በኋላ በባብ ኤል-መንደብ ውስጥ በፔሪም ደሴት አቅራቢያ በግብፅ ባለቤትነት ያለው የጭነት መርከብ ትሃማህ (Tihamah) ላይ የተፈጸመ የሁቲ ጥቃት አራት የመርከቡ ባለሙያዎችንና ሁለት የየመን አዳኞችን ገድሏል። የዓረብ ጥምረትና ምዕራባውያን ዘግይተው ሁቲዎች ቁጥጥራቸውን እንዲያጠናክሩ ከፈቀዱ፣ የትሃማህ ክስተት የዕለት ተዕለት ልማድ ሊሆን ይችላል።

ቴህራን የባብ ኤል-መንደብን ለመቆጣጠር የኢራን የባሕር ኃይል ሳታሰማራ፣ ሁቲዎችን ብቃት ያለው አካባቢያዊ አጋር ለማድረግ ለዓመታት ሠርታለች። የኢራን ለሁቲዎች ድጋፍ የጦር መሣሪያ፣ ሥልጠናና የመረጃ ድጋፍ ያካትታል። በባሕር ሰርጡ አቅራቢያ የበለጠ የተጠናከረ የሁቲ አቋም መኖሩ ቴህራን የራሷን ኃይሎች እዚያ ሳታሰማራ ሌላ ወሳኝ የመርከብ መተላለፊያ መስመር ለመዝጋት ያላትን ጫና ያጎለብታል።

አሜሪካ ሁቲዎች በንግድ መርከቦች ላይ የሚያበረክቱት ስጋት አሁንም ንቁ መሆኑን አስጠንቅቃለች። የአሜሪካ የባሕር ትራንስፖርት አስተዳደር (U.S. Maritime Administration) የቅርብ ጊዜ ማስጠንቀቂያ ከኖቬምበር 2023 እስከ ኦክቶበር 2025 ባለው ጊዜ ሁቲዎች በንግድ መርከቦች ላይ ከ100 በላይ ጥቃቶችን መፈጸማቸውንና ከ60 በላይ አገሮች መጎዳታቸውን መዝግቧል። የመርከብ ድርጅቶች ከዚህ በኋላ ተጨማሪ መስተጓጎል፣ ምናልባትም በሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤ የተከሰተውን ያህል መጠን ያለው፣ መጠበቅ ይኖርባቸዋል።

ሁቲዎች ወደ ውኃው የቀረቡ ከፍታማ ቦታዎችን በቁጥጥር ሥር ማዋላቸው የሁቲ ፈተናን ሊያበረታታ ይችላል፣ እንዲሁም መርከቦችን አጭር ርቀት ባላቸው በቀጥታ ዕይታ የሚመሩ የድሮን መንጋዎች ክልል ውስጥ ሊያስገባ ይችላል፣ ፈንጂ መዝራትንም ሊያስችል ይችላል፤ በመሆኑም ኢራን በሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤ የምትከተለውን ስትራቴጂ በአንደገና መድገም ይመስላል። ሁቲዎችን መግታት በርካታ ወገኖች የሚሳተፉበት ጥረት ይጠይቃል።

አሜሪካ በትሃማ ጠረፍ ከሚገኙ የትሃሚ ኃይሎችና ከአካባቢው ማኅበረሰቦች ጋር ቀጥተኛ የደኅንነት አጋርነት መመሥረት እና የአካባቢው ኃይሎች የራሳቸውን ግዛት መልሰው እንዲይዙና እንዲከላከሉ የአየር ድጋፍ መስጠት ይገባታል። ሥልጠና፣ ሙያዊነትን ማጎልበትና የመረጃ ድጋፍ በቀጣይ ሊከተሉ ይችላሉ።

ሳዑዲ ዓረቢያ ለየመን መንግሥት የምትሰጠውን ቀጣይ የገንዘብ ድጋፍ በተሐድሶ መስፈርቶች ላይ ማስተሳሰር ይኖርባታል፤ ከነዚህም ውስጥ የፕሬዚዳንታዊ አመራር ምክር ቤትና የመንግሥት ተቋማት ወደ የመን መመለስ፣ አላስፈላጊ የሆኑ የመንግሥት ዘርፍ የሞገስ ሹመቶችን መቀነስ እና ለተቋማዊና ኢኮኖሚያዊ ተሐድሶ ግልጽ ግቦችን ማስቀመጥ ይካተታሉ። ሪያድ የኤሜሬቶች ተጽዕኖ እየቀነሰ ስለመሄዱ ከምታሳየው ስጋት ይልቅ የየመን ኃይሎች ውጤታማነትን ቅድሚያ ልትሰጥ ይገባታል።

በመጨረሻም ታሪቅ ሳሌህ የመልሶ ማጥቃቱን በሞካ ብቻ መወሰን የለበትም። የሁቲዎችን ቁጥጥር ለመገዳደር ቁርጠኛ ከሆነ፣ የጎሳ ግንኙነት ያለው ሰንዓ አቅራቢያ ወዳሉ አካባቢዎች ይበልጥ ፖለቲካዊና ወታደራዊ ትኩረቱን ማዞር ይኖርበታል። እነዚህ መረቦች የአካባቢውን ድጋፍ ለማሰባሰብ እና ለሰው ኃይል በእጅጉ በጎሳና በአካባቢ ማኅበረሰቦች ላይ የሚመሠረተውን የሁቲ የምልመላ መሠረት ለማዳከም ሊያግዙ ይችላሉ።

ከኻውላን አቅራቢያ እንደ ሲርዋህ ባሉ አካባቢዎች ጫና መገንባት፣ ሁቲዎች ሀብታቸውን ከትሃማ ጠረፍ እንዲያዞሩና ወደ ዋና የቁጥጥር አካባቢዎቻቸው በቀረበ ስፍራ ፈተና እንዲገጥማቸው ያስገድዳቸዋል።