ቻይና በመካከለኛው ምሥራቅ የምትከተለው የረዥም ጊዜ ስልት

ቻይና በመካከለኛው ምሥራቅ ጦርነት ቀጥተኛ ተሳታፊ ላትሆን ትችላለች፤ ነገር ግን ግጭቱ እየተካሄደበት ያለውን ስትራቴጂያዊ አካባቢ በመቅረጽ ረገድ ቀጥተኛ ያልሆነ ኃይል ናት። የቤጂንግ የስለላ አቅም፣ ለኢራን የምታደርገው ወታደራዊ ድጋፍ፣ ስትራቴጂያዊ አጋርነቶቿና እየሰፋ የመጣው ቀጣናዊ መገኘትዋ ወደ ጦር ሜዳ በቀጥታ ሳትገባ በግጭቱ ላይ ተፅዕኖ ለማሳደር የሚያስችሏትን በርካታ መንገዶች ይሰጣታል።

ቤጂንግ ቀጥተኛ ወታደራዊ ግጭት የሚያስከትላቸውን ወጪና አደጋ በማስወገድ ስትራቴጂያዊ ጫና የመፍጠር ዝንባሌ አሳይታለች። ስትራቴጂያዊ አመለካከቷን በታሪኳ ውስጥ እንደ ግዛት አስፋፊም እንደ ተበዝባዥም በነበረችበት ያለፈ ጊዜ በመደገፍ የምታቀርብ ታዳጊ ዓለም አቀፍ ኃይል እንደመሆኗ፣ ቤጂንግ ዓለም አቀፍ መልክዓ-መልክቷን በቁም ነገር ትመለከታለች፤ ስትራቴጂያዊ ጥቅሞቿን ስታራምድም የመልካም ስም ጉዳትን ትገድባለች።

ቤጂንግ ለኢራን ኢኮኖሚያዊ፣ ቴክኖሎጂያዊና ድርብ ጥቅም ያላቸው (dual-use) ድጋፎች በመስጠት ቴህራን ማዕቀቦችን እንድትቋቋምና ወታደራዊ-ኢንዱስትሪያዊ አቅሟን እንድታስቀጥል አግዛለች። የቻይና የግል ኩባንያዎች ከሳተላይት ምስል፣ ከክትትል፣ ከአቅጣጫ መምሪያና ከኤሌክትሮኒክ ጦርነት ጋር የተያያዙ ቴክኖሎጂዎችን አቅርበዋል። የፎረንሲክ ትንተና እንደሚያሳየው ኢራን ሴንሰሮችን፣ ሴሚኮንዳክተሮችን፣ የቮልቴጅ መቀየሪያዎችንና ሞተሮችን ጨምሮ የቻይና ክፍሎችን በኢራን ድሮኖች ውስጥ እያካተተች መሆኗን ያሳያል፤ ቤጂንግም ለኢራን የBeiDou የሳተላይት አቅጣጫ መምሪያ ሥርዓት መዳረሻ ሰጥታለች። ከቻይና ጋር ግንኙነት ያላቸው አቅርቦቶች በሚሳይል ምርት ላይ የሚውሉ ቁሳቁሶችን ያካተቱ ሲሆን፣ ኢራን QW-12 እና FN-16 ሥርዓቶችን ጨምሮ በቻይና የተሠሩ MANPADS (በትከሻ የሚተኮሱ ፀረ-አውሮፕላን ሚሳይሎች) ለማግኘት ጥረት ማድረጓ ተዘግቧል።

የቅርብ ጊዜው ማስረጃ የመጣው ከጅቡቲ ነው። ቻይና በጅቡቲ የሚገኘውን ብቸኛውን በይፋ የታወቀ የባሕር ማዶ ወታደራዊ ጣቢያዋን በከፍተኛ ደረጃ አሻሽላለች። የሳተላይት ምስሎች ከ2024 ጀምሮ አዳዲስ አንቴናዎች፣ የሳተላይት ግንኙነት መሣሪያዎችና ሁለት አዳዲስ የግንኙነት ግቢዎች መገንባታቸውን ያሳያሉ። እነዚህ ማሻሻያዎች ለቤጂንግ በቀጣናው ተጨማሪ የማረጋገጫ እይታ የሚሰጡ ሲሆን፣ የስለላ፣ የክትትልና የቅኝት አቅሟንም ያጠናክራሉ።

ይበልጥ ወሳኝ የሆነው፣ ይህ ተቋም ቀይ ባሕርን ከኤደን ባሕረ ሰላጤ ጋር በሚያገናኘው ስትራቴጂያዊ የባብ-ኤል-መንደብ ጠባብ መተላለፊያ አቅራቢያ መገኘቱ ነው። ከአሜሪካ፣ ከፈረንሳይ፣ ከጣሊያንና ከጃፓን ወታደራዊ ጣቢያዎች ጋር ያለው ቅርበት ለቤጂንግ በቀጣናው የሚካሄዱ እንቅስቃሴዎችን የምትከታተልበትን አቋም ይሰጣታል።

ይህ ጉዳይ ሁቲዎች በቀጣናው ጥቃቶቻቸውንና የባሕር እንቅስቃሴ መስተጓጎልን ካባባሱ በኋላ ይበልጥ ትርጉም ያገኛል፣ በተለይም ሞካንና የፔሪም ደሴትን ከተቆጣጠሩ በኋላ። ሳዑዲ ዓረቢያ ከሁቲዎች የሚሰነዘርባት ጥቃት ተባብሷል። በቀይ ባሕር አካባቢ ያለው የጸጥታ ሁኔታ እያሽቆለቆለ በመሄዱና የሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤም አለመረጋጋት እያጋጠመው በመሆኑ፣ የሰፊው የባሕር ኮሪደር ጠቀሜታ ጨምሯል።

ቻይና ከግብፅ ጋር እያሰፋች ያለችው ተሳትፎ የዚህ ሰፊ ገጽታ ሌላ ክፍል ነው። ከ1 እስከ 2 ሴፕቴምበር 2026 የቻይና ፕሬዚዳንት ሺ ጂንፒንግ ባለፉት 10 ዓመታት ለመጀመሪያ ጊዜ ግብፅን ጎብኝተዋል። በጉብኝቱ ወቅት ቤጂንግና ካይሮ ስትራቴጂያዊ አጋርነታቸውን ለማጠናከር የተስማሙ ሲሆን፣ ቻይናም በስዊዝ ካናል ኢኮኖሚ ቀጣና ዙሪያ ያላትን ኢኮኖሚያዊ ተሳትፎ አስፍታለች። የቻይና ኢንቨስትመንት ቀድሞውንም ከካናሉ ቀጣና ጋር የተሳሰረ ሲሆን፣ በመቶዎች የሚቆጠሩ የቻይና ኩባንያዎች በአካባቢው እየሠሩ ይገኛሉ።

ግብፅ ወሳኝ ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ይዛለች። የስዊዝ ካናል ቀይ ባሕርን ከሜዲትራኒያን ባሕር የሚያገናኝ ሲሆን፣ ከዓለም እጅግ ወሳኝ የንግድ መስመሮች አንዱ ሆኖ ቀጥሏል። ቻይና በካናሉ ዙሪያ እያሰፋች ያለችው ኢኮኖሚያዊ መገኘት በጅቡቲ ካላት ወታደራዊና የስለላ መሠረተ ልማት ጋር ተዳምሮ፣ ለቤጂንግ ከኤደን ባሕረ ሰላጤና ከቀይ ባሕር እስከ ስዊዝ ካናልና ሜዲትራኒያን ባሕር የሚዘልቅ ስትራቴጂያዊ አሻራ ይሰጣታል።

ፓኪስታንም በዚህ መዋቅር ውስጥ ጠቃሚ ሆና ተገኝታለች። ለቻይና ወደ መካከለኛው ምሥራቅ የሚያስገባ የየብስ መስመር ትሰጣለች፤ ከቤጂንግ ጋር ያላት ወታደራዊ ግንኙነትም ለቻይና የተረጋገጠ የመከላከያ-ኢንዱስትሪና የሎጂስቲክስ አጋር ያደርጋታል።

ሩሲያም በዚህ ሰፊ ገጽታ ውስጥ ትገባለች። በዩክሬን ጦርነት ወቅት ሞስኮ በኢኮኖሚና በቴክኖሎጂ በቤጂንግ ላይ ያላት ጥገኝነት እየጨመረ መጥቷል። ቻይና ከሩሲያ ጋር ያላት ግንኙነት ለቤጂንግ በግጭቱ ላይ ተፅዕኖ ልታሳድርበት የምትችል ሌላ ቀጥተኛ ያልሆነ መስመር ይሰጣታል።

ውጤቱም ቻይና እያንዳንዱን ውጊያ ራሷ መዋጋት የማትገደድበት ሰፊ ሥነ-ምኅዳር መፈጠሩ ነው። ይህም ቻይና ራሷን ለተመሳሳይ ደረጃ አደጋ ሳታጋልጥ ተፅዕኖዋን እንድታሳድግ ያስችላታል።

ቤጂንግ በተደጋጋሚ የውይይት፣ የዲፕሎማሲ፣ የሉዓላዊነትና የሰላማዊ መፍትሔ ቋንቋ ብትናገርም፣ በመሬት ላይ በሚከሰቱ ክስተቶች ላይ ተፅዕኖ የሚያስገኝላትን መሠረተ ልማት እያስፋፋች ትገኛለች።

የቻይና ዓላማ ኢራንን መደገፍ ብቻ አይደለም፤ ከዚያ የሚበልጥ ነው። ቤጂንግ የኃይል ሚዛንን መቀየርና በመካከለኛው ምሥራቅ ለረዥም ጊዜ የቆየውን የአሜሪካ አሻራ መቀነስ ትፈልጋለች። አሜሪካ በግጭቱ ላይ ከፍተኛ ወታደራዊና ዲፕሎማሲያዊ ሀብት ስታፈስ፣ ቻይና የረዥም ጊዜ ጨዋታ ትጫወታለች፤ ይኸውም አሁን ያለውን አለመረጋጋት ተጠቅማ አማራጮቿን እያሰፋች ቀጣናዊው ሚዛን እስኪቀየር ድረስ መጠባበቅ ነው።