ባሮነስ ዋርሲ በዩናይትድ ኪንግደም የሲቪል ማኅበረሰቡን ለመከላከል አልቻሉም ወይም አልፈለጉም

የሌበር ፓርቲ የፀረ-ሙስሊም ጥላቻ ኃላፊ (Anti-Muslim Hostility Czar) ሆነው ለመሾም ቀዳሚ ተጠቃሽ ናቸው የተባሉት የብሪታንያዊቷ የጌቶች ምክር ቤት አባል ባሮነስ ሳይዳ ዋርሲ (Baroness Sayeeda Warsi)፣ ቀድሞ የኮንሰርቫቲቭ ካቢኔ ሚኒስትር የነበሩት፣ ኃላፊነቱን እንዴት እንደሚወጡ አስቀድሞ በሚያመላክት መልኩ፣ የኢስላሚስት ሽብር ርዕዮተ ዓለማዊ ሥር መሠረቶች ላይ የሚደረግ ጥናትና ትንታኔ እንዲቀዛቀዝ አድርገዋል።

ከየትኛውም ፓርቲ ጋር ያልተሳሰሩ የጌቶች ምክር ቤት አባል የሆኑት ዋርሲ፣ በ2024 በጌቶች ምክር ቤት ውስጥ ከኮንሰርቫቲቭ ፓርቲ አባልነታቸው ለቀዋል፤ ምክንያቱም በዘር ጉዳይ የተጋነነ የሕዝብ ሥርዓት ጥሰት ወንጀል ክስ ነፃ የተባለችን ፀረ-እስራኤል ተቃዋሚ እንኳን ደስ አለሽ ያሉበትን በX ላይ የለጠፉትን ጽሑፍ እንዲያነሱ የቀረበላቸውን ጥያቄ ለመቀበል ፈቃደኛ አልሆኑም። ተቃዋሚዋ በወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩትን ሪሺ ሱናክን እና በወቅቱ የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩትን ሱኤላ ብሬቨርማንን እንደ ኮኮናት የሚያሳይ ፕላካርድ ይዛ ነበር። ዋርሲም እርሳቸው ከኮኮናት ሲጠጡ የሚያሳይ ፎቶ በX ላይ ለጥፈው ለተቃዋሚዋ “እጅግ በጣም እንኳን ደስ አለሽ” ሲሉ ተመኝተዋል።

ዋርሲ ስለ ኢስላሚስት ርዕዮተ ዓለም ጥያቄ ሲቀርብላቸው የማሸሽ አቋም ያሳዩት፣ በUCL የDarwin Lecture Theatre በ3 ሴፕቴምበር 2026 ያደረጉትን የመክፈቻ ንግግር ተከትሎ በተካሄደው የጥያቄና መልስ ወቅት ነበር። እርሳቸው የተናገሩት በEqui በተባለ በሙስሊም የሚመራ አካል ስም ነበር፤ ይህ አካል በ2024 ከየትም ሳይጠበቅ ብቅ ብሎ ራሱን “ቀዳሚ የጥናት ተቋም” (“leading think tank”) ሲል የሰየመ ሲሆን፣ ከዚያ ወዲህም በSouthport riots, sharia finance and devolution ዙሪያ ተከታታይ አድሏዊ ሪፖርቶችን አውጥቷል። እነዚህ ሪፖርቶች የመንግሥትን ጣልቃ ገብነት ለማስረዳት የተቀነባበሩ ታላቅ ምኞት ያላቸው “action plans” ያካትታሉ፤ ነገር ግን ጠንካራና ትርጉም ያለው መረጃ አይገኝባቸውም።

የEqui የመክፈቻ ንግግርን ሲያስተዋውቁ የEqui ሥራ አስኪያጅ ጃቬድ ኻን (Javed Khan)፣ “የተሻለ ማስረጃ ወደ ተሻለ ውይይት ይመራል በሚል እጅግ ቀላል እምነት ላይ ነው የተመሠረትነው” ብለዋል። በዋርሲ ንግግር የቀረበው ማስረጃ ግን የተረክ ዓይነት ነበር። ብሪታንያ በማኅበራዊ መተሳሰር ዙሪያ ለገጠሟት ፈተናዎች “ጽንፈኛ ግልጽነትና አዲስ ሥርዓት ሰባሪ አስተሳሰብ” እንደሚሰሙ ታዳሚዎቻቸውን ራሳቸው አስቀድመው ካዘጋጁ በኋላ፣ ዋርሲ በምትኩ ርካሽ የፖለቲካ ነጥብ ማስቆጠር ላይ አተኮሩ፤ የReform UK ምክትል መሪ ባለቤት የሌበርን የታክስ ጫና ለማምለጥ ወደ ዱባይ በመሄዷ የፓርቲውን አገር ወዳድነት ጥያቄ ውስጥ አስገቡ፤ እንዲሁም የRestore Britain ተባባሪ መሥራች ብሪታንያውያን “በአገር በቀል የብሪታንያ ዘር ሐረግና በክርስትና እምነት የሚገለጽ ሕዝብ ናቸው” በማለቱ የድርጅቱን አገር ወዳድነት ተጠራጠሩ፤ ዋርሲ እንዳመለከቱት የKing Charles III ሟች አባት ፊሊፕ ግሪካዊ ነበር፣ የWinston Churchill እናት ደግሞ አሜሪካዊት ነበረች።

ጥያቄውን ማምለጥ

ከንግግራቸው በኋላ፣ አብዛኛውን የብሪታንያ መስጊዶች የሚቆጣጠሩ የደቡብ እስያ ዲዮባንዲ እና የዓረብ ሰለፊ ፈንዳሜንታሊስት እንቅስቃሴዎች ተከታዮች፣ በምዕራባዊ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ሞዴሎች፣ በግለሰብ ራስን በራስ የመወሰን ሐሳብ፣ በብዝኃነትና በሁለንተናዊ ሰብዓዊ መብቶች ላይ በተመሠረተው የብርሃነ ዘመን ፍልስፍና እንዲሁም በፆታ እኩልነት ላይ ያላቸውን ጥልቅ ጥላቻ እንዲመልሱልኝ ባሮነሷን ጠየቅኋቸው። በሚያሳዝን ሁኔታ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ በምክንያታዊ ክርክር ለመግባት የማይችሉ ወይም የማይፈልጉ መሰሉ።

ይህ ዝምታ ለምን መጣ? ከሁሉም በላይ፣ እርሳቸው ከ9/11 በኋላ በፓኪስታን የዘጠኝ ወር “የጂሃዲ የእረፍት ዓመት” (“jihadi gap year”) እንደወሰዱ ለBBC በቀልድ ተናግረዋል፤ ከዚያም ከቀድሞው የኮንሰርቫቲቭ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር William Hague ጋር በፀረ-ሽብር ሥራ ላይ ሠርተዋል። ስለ ኢስላሚስት አሸባሪዎች የዓለም እይታ እውነተኛ ግንዛቤ ሊሰጡ ይችሉ ነበር፤ በተለይም ብዙዎቹ እርሳቸው በልጅነታቸው በDewsbury ያደጉበት ብለው እንደተናገሩት የTablighi Jamaat ክበቦች ውስጥ አልፈዋል፤ ከእነዚህም መካከል በ7 ጁላይ 2005 በለንደን አውቶቡሶችና Underground ባቡሮች ላይ የራስን በማጥፋት ጥቃት ካከናወኑት አራት ሰዎች መካከል ሁለቱ ይገኙበታል። እነዚህ እርሳቸው “እብዶች” (“nutcases”) የሚሏቸው ሰዎች፣ ባለፈው ወር ብቻ ከተረፉ ሰዎች ቡድን Resilience in Unity እንደሰማነው፣ ልጆችን ጨምሮ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ገድለዋል ወይም ሕይወታቸውን የሚቀይር አካላዊና አዕምሯዊ ጉዳት አድርሰውባቸዋል።

ለንግግራቸው በተቀመጥንበት በUniversity College London የእስላማዊ ማኅበር የቀድሞ ሊቀ መንበር—“Underwear Bomber” Umar Farouk Abdulmutallab—በ25 ዲሴምበር 2008 ወደ Detroit የሚያመራን የመንገደኞች አውሮፕላን ለማፈንዳት ሞክሯል። ታዲያ ዋርሲ የእነዚህን “እብዶች” መነሻ ምክንያት በመመርመር “ጊዜዬን ማባከን” እንደሌለብኝ የሚሉት ለምንድነው?

ዋርሲ በውይይቱ ወቅት እንዲህ ብለዋል፦ “የሙስሊሙ ማኅበረሰብ እብዶች አሉት? በፍጹም አዎ። የክርስቲያኑ ማኅበረሰብ እነዚህ እብዶች አሉት? በፍጹም አዎ። የአይሁዱ ማኅበረሰብ እነዚህ እብዶች አሉት? በፍጹም አዎ። እነርሱም ሁልጊዜ ለሁላችንም እንድናያቸው በግልጽ የሚታዩ ናቸው” ሲሉ አክለዋል።

ይህ እንግዳ አስተያየት ነበር። እነዚህ “እብዶች” በእርግጥ “ለሁላችንም እንድናያቸው በግልጽ የሚታዩ” ናቸው? አይደለም፤ ተቃራኒው ነው። የUCL የኢንጂነሪንግ ክፍል Abdulmutallabን “ጨዋ ባሕርይ ያለው” ሰው ሲል የገለጸው ሲሆን፣ “አስተማሪዎቹን ለሥጋት የሚዳርግ ምንም ምክንያት ሰጥቶ አያውቅም” ብሏል።

የዓረቡ የሙስሊም ወንድማማቾች ማኅበር እና የደቡብ እስያው Jamaat-e-Islami አክቲቪስቶች—አጥቂ ጂሃድን የሚፈቅደውን ትምህርት ጨምሮ፣ ብዙ የሽብር ቡድኖች የሚያራምዱት ክፍፍል አራማጅና የበላይነት ጠያቂ የኢስላሚስት ዶግማ ርዕዮተ ዓለማዊ ምንጮች የሆኑት—ለአሥርተ ዓመታት እንደ በጎ አድራጎት ድርጅቶች፣ እንደ አስተማሪዎች፣ እንደ ኢማሞች እና እንደ የፖለቲካ ሎቢ ተወካዮች ተመስለው ቆይተዋል፤ ጋዜጠኞችን ለማስፈራራትም የሕግ ውግያን (lawfare) በተደጋጋሚ ይጠቀማሉ፤ ይህም እነርሱን መከታተልንና በእነርሱ ላይ የሚወጣን ፖሊሲ በመረጃ ማገዝን አስቸጋሪ ያደርጋል። ኦስትሪያ እነርሱን ለመከታተል “Observatory for Political Islam” ያቋቋመችው በዚህ ምክንያት ነው፤ በጀርመን ደግሞ ይህንኑ ሥራ የሕገ መንግሥት ጥበቃ መሥሪያ ቤት ያከናውናል።

የሃይማኖት ጥላቻ ሰባኪዎችን በተመለከተም፣ በ2007 እና በ2008 የተላለፉትን የChannel 4 Dispatches “Undercover Mosque” ዘጋቢ ፊልሞች ያዘጋጁ ደፋር ሥውር ዘጋቢዎች ባይኖሩ ኖሮ፣ የብሪታንያ ሕዝብ በእነዚያ ክበቦች ውስጥ ከፈንዳሜንታሊስት ሱኒ ሙስሊሞች ውጭ በማንኛውም ሰው ላይ—በተለይም ሙስሊም ባልሆኑ፣ ከእምነት በወጡ፣ ሃይማኖትን በሰደቡ፣ በዝሙተኞች፣ በግብረ ሰዶማውያን እና ራሳቸውን ባልሸፈኑ ሴቶች ላይ—በንቃት ስለሚሰበከው ጥላቻ ሳያውቅ ይቀር ነበር። Habibi የተባለው የX መለያ ከ7 ኦክቶበር 2023 ጀምሮ ተመሳሳይ ሚና ተጫውቷል።

ጥያቄዬን ለማጠናከር በኤፕሪል 2024 በJL Partners የተካሄደ የዳሰሳ ጥናት ጠቀስኩ፤ ጥናቱ በእንግሊዝ አገር እንደ አሸባሪ ድርጅት የተከለከለው ሐማስ ላይ የብሪታንያ ሙስሊሞች ከአሉታዊ ይልቅ አዎንታዊ አመለካከት የማሳየት ዕድላቸው ከፍ እንደሆነ፣ 52 በመቶ የሚሆኑት የነቢዩ ሙሐመድን ምስል ማሳየት ሕገ ወጥ እንዲሆን እንደሚፈልጉ፣ እንዲሁም ከአራት አንዱ ብቻ ሐማስ በ7 ኦክቶበር 2023 መድፈርና ግድያ እንደፈጸመ እንደሚያምን አሳይቷል። ዋርሲ ግን ከእነዚህ ግኝቶች ጋር ከመፋጠጥ ይልቅ አስወገዷቸው፤ ካዷቸውም።

እንደተጠበቀውም ዋርሲ እንዲህ ሲሉ መለሱ፦ “እነዚህን ሁሉ መረጃ የሚሰጡህ፣ አንተ የምታናግራቸው ስድስቱ ጅሎች እነማን እንደሆኑ በእውነት አላውቅም፤ እኔ የማናግራቸውና አብሬያቸው ጊዜ የማሳልፋቸው ሰዎች ግን—በመቶዎችና በሺዎች የሚቆጠሩ ናቸው—‘ሐማስ ታላቅ ነገር ነው’ ያለኝን ሰው እስካሁን አላገኘሁም።”

ዋርሲ የካዱት እውነታ

በ8 ኦክቶበር 2023 በመላው እንግሊዝ አገር ከተሞች በደርዘን የሚቆጠሩ ሰዎች—ከእነርሱ መካከል የNHS ሐኪሞችና ኢማሞች ይገኙበታል—በደስታ ሲያከብሩና የፍልስጤም ባንዲራ ሲያውለበልቡ እያየን፣ በእንግሊዝ አገር ሐማስን የሚደግፉት “ስድስት ጅሎች” ብቻ ናቸው ብለን እንድናምን ነውን? ከእነዚህ መካከል አንዳንዶቹ ያለ ጥርጥር የ5 Pillars አንባቢዎች ናቸው፤ ይህ መገናኛ የሐማስ አዋጊዎች ራሳቸው ስለ ጥቃቶቹ ያቀረቡትን ትረካ ያለ ምንም ተቃራኒ አስተያየት አስተጋብቷል። ወይስ በጁን 2025 Riverway Law የተባለ የሕግ ድርጅት እና CAGE International የተባለ የተሟጋችነት ቡድን ለወቅቱ የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር Yvette Cooper የሕግ ማመልከቻዎችን ካቀረቡ በኋላ፣ በእንግሊዝ አገር የሚገኙ 40 ድርጅቶች ሐማስ ከUK terror list እንዲወጣ ጥሪ ሲያቀርቡ እያየን ነው?

በኖቬምበር 2023 የሌበር ፓርቲ የምክር ቤት አባል Christian Wakeford፣ የሳምንታዊ ፀረ-እስራኤል ሰልፎች አዘጋጅ የሆኑትን ዛሂር ቢራዊን (Zaher Birawi) በእንግሊዝ አገር ከሚገኙ አራት “የሐማስ ተላላኪዎች” (“Hamas operatives”) መካከል አንዱ ሲሉ ሰይመዋል። ሌላው Mohammed Sawalha ነበር፤ እሱም የFinsbury Park Mosque ባለአደራ ነው፤ መስጊዱ የMuslim Council of Britain ዝነኛ አጋር ሲሆን፣ ባሮነስ ዋርሲ የድርጅቱን ፀረ-“Islamophobia” ዘመቻዎች በታሪክ ፊት ለፊት ሆነው መርተዋል፤ ከድርጅቱም በ2025 gala dinner ላይ የ“Political Champion” ሽልማትን ተቀብለዋል። የመስጊዱ የቀድሞ ሊቀ መንበር እና የMCB የቀድሞ ምክትል ዋና ጸሐፊ Mohammed Kozbar የሐማስ መሥራች Sheikh Ahmed Yassinን “የተቃውሞው ሰማዕታት ጌታ” ሲሉ አወድሰዋል። ባሮነስ ዋርሲ ከእነዚህ ሰዎች መካከል አንዱንም በፍጹም አላገኙም ማለት ነውን?

በFacebook ላይ የተለጠፈው በጃንዋሪ 2025 MCB gala dinner ላይ ያደረጉት ንግግር ለ“ተቃውሞ” ታዳሚ የተቀናበረ መሆኑ ግልጽ ነበር፤ እንዲህ ሲሉ ተናግረዋል፦ “እንዴት ይደፍራሉ! በእኛ ስም ማን ሊናገርልን እንደሚችል እንዴት ይነገረናል... ከሁለት አሥርተ ዓመታት በፊት አንድ ሰው ሊናገረው ስለሚችለው ነገር ተጠያቂ እንሆናለን ተብለን እንዴት ይነገረናል!”

ይህ ንግግር የሚያመለክተው በ2009 ከMCB መሪዎች አንዱ የፈረሙትን መግለጫ ነበር፤ መግለጫውም በጋዛ ላይ የሚጣል የጦር መሣሪያ እገዳን በሚደግፉበት ወቅት በእንግሊዝ አገር የጦር ኃይሎች ላይ ዓመፅ መፈጸምን የሚያፀድቅ የሚመስል ነበር። መንግሥት በወቅቱ ከMCB ጋር ያለውን ግንኙነት አቋርጦ ነበር፤ ይህ መደበኛ አቋምም እስካሁን ድረስ ፀንቶ ይገኛል።

ይህ ሁሉ የEqui መነሳትን፣ እንዲሁም ከ2023 ጀምሮ እስራኤል በጋዛ ጦርነት መጀመሯን ተከትሎ የሙስሊሙን ድምፅ መፍሰስ ለማቆም ከሚጥረው የሌበር መንግሥት ሀብት ወደ ራሱ ለማዞር የሚያደርገውን ጥረት ለማብራራት ይረዳል። በUCL ያደረጉት በጥንቃቄ የተቀነባበረ ንግግር ለMCB ከሚያደርጉት ድምፅ አንስቶ ቅስቀሳ እጅግ የራቀ ነበር። መንግሥት በዚህ ሊታለል አይገባም። ፀጉራቸውን ባልሸፈኑበት መልክ፣ በYorkshire ዘዬያቸውና እጅጌን ሰብስቦ በሥራ የሚገባ ፈጣን የመናገር ዘይቤያቸው—በውስጡ አንድም ሃይማኖታዊ ማጣቀሻ ሳይኖር—ባሮነስ ዋርሲ ፈንዳሜንታሊስት የሃይማኖት ሎቢን የምትወክል ሴት ሆነው አይታዩም ነበር። ሆኖም ሁልጊዜም እንዲሁ ነበሩ።

ይህ ግልጽ መሆን የነበረበት በ2014 “በጋዛ ላይ ካለው በሥነ ምግባር ሊከላከሉት የማይቻል አቋም” የተነሳ ከኮንሰርቫቲቭ መንግሥት ከለቀቁ በኋላ ነው፤ ከዚያ በኋላ ምዕራባውያን ከኢስላሚስት አክራሪነት ራሳቸውን የሚከላከሉበትን መንገድ—የPrevent የፀረ-ሽብር ግዴታን ጨምሮ—ሕጋዊነት ለማሳጣት እንዲሁም ኮንሰርቫቲቭ ፓርቲን “ተቋማዊ ኢስላሞፎቢያ” አለበት በሚል ለማሳደድ የተካሄዱትን የMCB እና የMEND ዘመቻዎች ፊት ለፊት ሆነው መምራት ጀመሩ።

ወደፊት

“የአድሏዊነት ዓይነ ስውርነታቸው” በሉት፤ ወይም ለፖለቲካ መሠረታቸው መለማመጥ በሉት። ነገር ግን እርሳቸው የ“Islamophobia” እና የፀረ-ሴማዊነት ዋነኛ ሥር መሠረት በሆነው—አግላይና ታጣቂ የኢስላሚስት ሥነ መለኮት—ላይ አቋም ሊወስዱ አልቻሉም፤ ምክንያቱም እርሳቸውና MCB ከCounter-Extremism Commissioner ሚናዋ ለማስወገድ ሲያስፈራሩባት ከነበረችው Sara Khan በተለየ መልኩ ልባቸው በዚያ ጉዳይ ውስጥ ፈጽሞ አልነበረም። በ2014 የብሪታንያ ሙስሊም ወጣቶችን ከእስላሚክ ስቴት (ISIS) የበይነ መረብ ፕሮፓጋንዳ ለመጠበቅ ተንቀሳቃሽ ዘመቻ ያካሄደችውን Khanን በተመለከተ ዋርሲ፣ “በቀላሉ የHome Office ፍጥረትና አፈ ቀላጤ” ተደርጋ እንደምትታይ በትዊተር ላይ ጽፈው፣ Khan የሙስሊሙ ማኅበረሰብ “እምነት” እንደሌላት አክለዋል። ከDewsbury የDeobandi ማዕከላት ከመጡት ዋርሲ በተለየ መልኩ፣ Khan በዚያ ማኅበረሰብ ውስጥ በአናሳ የሙስሊም ክፍሎች፣ በአይሁዶች፣ በሂንዱዎች እና በአጠቃላይ በምዕራቡ ዓለም ላይ ስለሚሰበኩ ጠበኛ አመለካከቶች ለመናገር ምንም ዓይነት መሸማቀቅ አልነበራትም።

የሌበር መንግሥት ባሮነስ ዋርሲን—አክራሪነትን በመቋቋም ረገድ ምንም ዓይነት የሥራ ታሪክ ወይም ፍላጎት የሌላቸውን ሰው—“የፀረ-ሙስሊም ጥላቻ ኃላፊ” (“Anti-Muslim Hostility Czar”) ካደረገ፣ ይህ የመንግሥቱን ተላላነት፣ አጭር እይታ፣ ፍርሐትና ብቃት ማነስ በእውነት የሚያሳይ መለኪያ ይሆናል።