የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት በሕንድና በፓኪስታን መካከል ሚዛናቸውን እያስጠበቁ ነውን

ሕንድና ፓኪስታን በ1947 ነፃነታቸውን ካገኙ እና ከተከፋፈሉ ወዲህ፣ በርካታ ጦርነቶችን ተዋግተዋል፤ በካሽሚር ላይ በሚነሱ የይገባኛል ጥያቄዎች፣ በድንበር ውዝግቦች እና በሽብርተኝነት ጉዳዮች ዙሪያም አለመግባባታቸው እንደቀጠለ ነው። ባለፉት 10 ዓመታት ሕንድ በታሪክ ረዥሙ ዘመን ከምትከተለው ዓለማዊ አቋም ወደ ይበልጥ በግልጽ ሂንዱትቫን የሚያጉላ የፖለቲካ አጀንዳ ተሸጋግራለች፤ በሃይማኖታዊ አናሳ ቡድኖች ላይ ይፈጸማል ተብሎ በሚቀርበው መድልዎ ዙሪያም ሥጋት እየጨመረ መጥቷል። የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት እንደ ፓኪስታን ሁሉ ሙስሊም አብላጫ ሕዝብ ያላቸው አገራት ሲሆኑ፣ የሃይማኖታዊ ወግ አጥባቂነት ደረጃቸው ይለያያል፤ ሆኖም ከሁለቱ ተቀናቃኝ አገራት ጋር በሚያደርጉት ግንኙነት የንግድ ልውውጥን፣ የፀጥታ ጥቅሞችን እና ሃይማኖታዊ ትስስሮችን ለይተው በመያዝ፣ የራሳቸውን ጂኦስትራቴጂያዊ እውነታዎች በማስቀደም ይንቀሳቀሳሉ።

ሕንድና ፓኪስታን ወደ ድርድር ጠረጴዛ የሚያመጡት አቅርቦት የተለያየ ነው። ሕንድ የኢኮኖሚ መጠን፣ ቴክኖሎጂ፣ ኢንቨስትመንት፣ ትስስርን የሚያሳድግ ግንኙነት እና በግዙፍነቱ የሚታወቅ የሸማች ገበያ ታቀርባለች። ፓኪስታን ደግሞ በ2025 ከሳዑዲ ዓረቢያ ጋር በተፈረመው 2025 Strategic Mutual Defense Agreement የተጠናከረ ወታደራዊ ልምድ እና በቅርቡ ከሳዑዲ ዓረቢያ እና ከቱርክ ጋር የተፈረመውን Mecca Joint Agreement ታቀርባለች፤ ይህንን ስምምነት አንዳንድ መገናኛ ብዙኃን ምናልባትም ጊዜው ሳይደርስ “Islamic NATO” ሲሉ ገልጸውታል። ለአሥርተ ዓመታት የፓኪስታን ወታደራዊ ባለሙያዎች ከባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት የጦር ኃይሎች ጎን በመሆን ሠልጥነዋል፤ አገልግለዋልም፤ በተለይ በሳዑዲ ዓረቢያ እና በተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ። በበጀት ጫና ክፉኛ የተጠቃችው ፓኪስታን ከባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት የሚገኝ የገንዘብ ድጋፍ፣ የኃይል አቅርቦት እና ለሚሊዮኖች ፓኪስታናውያን የሥራ ዕድል በመፍጠር ተጠቃሚ ሆናለች። ከባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት ጋር የሚጠናከር ትስስር ለፓኪስታን ኢንቨስትመንት እና ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴ መስፋፋት ሊያመጣላት ይችላል፤ እንዲሁም ከደቡብ እስያ ባሻገር ተገቢ የፀጥታ ተዋናይ ሆና እንድትቀጥል ቦታዋን ሊያጠናክር ይችላል።

በቀጣናው እየተቀየረ ያለው የፓኪስታን የፀጥታ ሚና የአሜሪካ የፀጥታ ዋስትና ሊተካ አይችልም፤ ሆኖም ወታደራዊ አቅሟ፣ የኒውክሌር ኃይል ባለቤትነቷ እና የሠለጠኑ የመከላከያ ባለሙያዎችን የማሰማራት ችሎታዋ ለባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት የመከላከያ አፀፋ ማስፈራሪያ ሊሰጥ ይችላል። ይሁን እንጂ ፓኪስታን ከፍተኛ የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ጫናዎች አሉባት፤ በግዛቷ ውስጥም የሽብር ቡድኖች እንቅስቃሴ ያካሂዳሉ። የፓኪስታን የፀጥታ አቅርቦት እውነተኛ ዋጋ የሚኖረው፣ ወታደራዊ አቅሟን ወደ ታማኝ እና ወቅታዊ እርምጃ መቀየር መቻሉ ላይ የተመሠረተ ነው። ሁቲዎች በሳዑዲ ዓረቢያ ላይ የሚፈጽሟቸው ጥቃቶች እና በቀይ ባሕር አካባቢ እየተባባሰ ያለው የፀጥታ ሁኔታ፣ የጋራ መከላከያ ቁርጠኝነታቸው ወደ ተግባራዊ የመከላከያ አፀፋ ማስፈራሪያ መተርጎም መቻሉን አሁኑኑ እየፈተኑት ነው።

የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት ከመከፋፈል በኋላ ከተፈጠረችው ሕንድ ጋር ያላቸውን ግንኙነት በኃይል አቅርቦት፣ በንግድ እና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ የሕንድ ሠራተኞች ጉልበት ላይ መሥርተዋል። ለሕንድ እነዚህ የሕንድ የእንግዳ ሠራተኞች በሚልኩት ገንዘብ አማካኝነት ዋነኛ የውጭ ምንዛሪ ምንጭ ሆነው የአገሪቱን የክፍያ ሚዛን አጠናክረዋል። ሕንድ ዛሬ የኢኮኖሚ ዕድገት አሳይታለች፤ እንዲሁም የቴክኖሎጂ፣ የአገልግሎት፣ የመድኃኒት ምርት፣ የምሕንድስና ሙያዊ ዕውቀት እና የኢንቨስትመንት ምንጭ ሆናለች። በፌብሩዋሪ 2026 ሕንድና የGulf Cooperation Council በሸቀጦች እና በአገልግሎቶች ንግድ፣ በኢንቨስትመንት እና በኢኮኖሚ ትብብር ዘርፎች ያለውን ትስስር ለማስፋት በማቀድ የነፃ ንግድ ስምምነት ድርድር ጀምረዋል። ግንኙነታቸው ከባህላዊው “ነዳጅ ለጉልበት” ሞዴል በላይ እየተሻገረ ነው። የኢኮኖሚ ብዝኃነትን ለማረጋገጥ ታላላቅ አገራዊ ራዕዮችን የሚያራምዱ የባሕረ ሰላጤው አረብ መንግሥታት ለወሳኝ ስትራቴጂካዊ ዘርፎች ሕንድ አስተዋፅኦ ልታደርግ ትችላለች። የሕንድ ግንኙነት ደግሞ በሕንድ ውቅያኖስ ያላት ሰፊ ምኞት እና ከIndia-Middle East-Europe Economic Corridor ጋር የተቆራኘ ነው።

የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት በሕንድ የኢኮኖሚ ኃይል እና በፓኪስታን ወታደራዊ ሙያዊ ብቃት መካከል መምረጥ አይችሉም። ከአሜሪካ-ኢራን ግጭት ወዲህ ፍላጎታቸው በእጅጉ ተለውጧል፤ አሁን በሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤ የሚታዩ መስተጓጎሎችም ሰፊ የአሜሪካ የፀጥታ አጋርነት እንኳ የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት ተጋላጭነትን ሊከላከል እንደማይችል አሳይቷል። ኢንቨስትመንት እና የመከላከያ አፀፋ ማስፈራሪያ፣ ቴክኖሎጂ እና ወታደራዊ አቅም፣ ገበያዎች እና የባሕር ደኅንነት፣ የኃይል አጋርነቶች እና የምግብ ዋስትና ያስፈልጓቸዋል። ግጭቱ እንዳሳየው አንድም የውጭ አጋር ሁሉንም ፍላጎቶቻቸውን ሊያሟላ እና ሊያረጋግጥ አይችልም።

ስለዚህም ከቻይና፣ ከሕንድ፣ ከፓኪስታን፣ ከቱርክ፣ ከአውሮፓ እና ከሌሎች ኃያላን ጋር ባለብዙ አቅጣጫ ትስስር ይከተላሉ። ይህ ስትራቴጂ በራሱ ፀረ-አሜሪካዊ መሆን አይኖርበትም፤ ይልቁንም ለሚታየው አለመረጋጋት እና ከአሜሪካ ጋር ያላቸው አጋርነት አንፃር ለሚሰማቸው ተጋላጭነት የተሰጠ ምላሽ ነው። የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት ከአንድ ወገን ጋር ብቻ ተስማምተው ከመኖር ይልቅ፣ በተወሰኑ አቅሞች ላይ የተመሠረቱ ግንኙነቶችን ይበልጥ እየፈለጉ ነው። በዚህ ሂደት የግድ አሜሪካን ለመቃወም ሚዛን እየፈጠሩ ሳይሆን፣ ከኢራን ጋር ያላቸውን የራሳቸውን ዲፕሎማሲያዊ መስመሮች ለማስጠበቅ እየሞከሩ በአሜሪካ የአየርና የሚሳይል መከላከያ፣ በሕንድ ቴክኖሎጂ፣ በፓኪስታን ወታደራዊ ሙያዊ ብቃት፣ በቻይና ንግድና መሠረተ ልማት እንዲሁም በቱርክ የመከላከያ ድጋፍ መካከል ሚዛናቸውን እያስቀመጡ ነው።

ይህንን መረዳት ለአሜሪካ ስትራቴጂካዊ ጥቅሞች ወሳኝ ነው። በቀጣናው እየጨመረ የመጣው የሕንድ ሚና ከአሜሪካ የኢንዶ-ፓሲፊክ ስትራቴጂ ጋር ይገናኛል፤ አንዳንድ ጊዜም ይደጋገፋል። ፓኪስታን ግን የተለየ ስሌት ትጠይቃለች፤ ምክንያቱም ከሳዑዲ ዓረቢያ እና ከቱርክ ጋር ያላትን ቁርጠኝነት ከሕንድ፣ ከኢራን እና ከአፍጋኒስታን አንፃር ካሏት የራሷ የፀጥታ ቅድሚያዎች ጋር ታመዛዝናለች። ቱርክ ደግሞ ለዚህ ትስስር ዋነኛ የመከላከያ-ኢንዱስትሪ እና ቴክኖሎጂ አቅጣጫ ትጨምራለች። ባለብዙ አቅጣጫ ትስስር ተደራራቢ የፀጥታ ቁርጠኝነቶችን፣ የተለያዩ የቴክኖሎጂ መመዘኛዎችን፣ የተናበበ አሠራር ችግሮችን እና የሚጋጩ የውጭ ግዴታዎችን በማስከተል የጋራ እርምጃ እንዳይቻል ሊያደርግ ይችላል። ታሪካዊው የሕንድና የፓኪስታን ፉክክር ወደ ቀጣናው ሊዘልቅ እና በባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት ውስጥ ተጨማሪ የመከፋፈል ንብርብር ሊፈጥር ይችላል፤ በተለይም በውስጣቸው የሚኖረው ግዙፍ የሕንድና የፓኪስታን ዲያስፖራ ሲታሰብ።

ለባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት ያለው ስትራቴጂካዊ አጣብቂኝ የቀጣናውን ደኅንነት ማን የውጭ ኃይል ሊያስጠብቅ ይችላል የሚለው አይደለም፤ ይልቁንም በማንኛውም አንድ ወገን ላይ ጥገኛ ሳይሆኑ በርካታ አጋርነቶችን እንዴት ማመዛዘን እንደሚችሉ የሚመለከት ነው። ስለዚህም የባሕረ ሰላጤው አረቦች አቅራቢዎቻቸውን ብቻ እያበዙ አይደለም፤ በተለዋዋጭ ጂኦግራፊያዊ አካባቢ ለመትረፍ ስትራቴጂካዊ ግንኙነቶቻቸውን እያሰፉ ነው። የባሕረ ሰላጤው አረብ አገራት በፓኪስታንና በሕንድ መካከል ከጉዳይ ወደ ጉዳይ በሚለዋወጥ መንገድ ሚዛናቸውን ሊያስጠብቁ ይችላሉ፤ ሆኖም ሙሉ በሙሉ ለአንዱ ወይም ለሌላው ብቻ ተወስነው ለመወገን ዝግጁ አይደሉም።