የካንተርበሪ ሊቀ ጳጳስ የስድብ ሕጎችን ለሚደግፉ ፀረ-እስራኤል ሙስሊም ሃይማኖት መሪ የሰጡትን ሽልማት ሻሩ

የካንተርበሪ ሊቀ ጳጳሳት ሣራ ሙላሊ (Sarah Mullally)፣ የፓኪስታንን የስድብ እንዲሁም የሕፃናት ጋብቻ ሕጎች መሻር የሚቃወሙና አይሁዳውያንና ክርስቲያኖች የኒውክሌር አቅም ያላትን ፓኪስታን ለማፍረስ እያሴሩ ነው ሲሉ የከሰሱ ሙስሊም የሃይማኖት መሪ ተሰጥቶት የነበረውን ከፍተኛ ክብር ሽረዋል።

ሙላሊ የሑበርት ዋልተር የዕርቅና የሃይማኖቶች ትብብር ሽልማትን (Hubert Walter Award for Reconciliation and Interfaith Cooperation) ለሐፊዝ ሙሐመድ ጣሂር መሕሙድ አሽረፊ (Hafiz Muhammad Tahir Mehmood Ashrafi) 11 ሴፕቴምበር 2026 በላምቤዝ ቤተ መንግሥት ሰጥተው ነበር። አሽረፊ ኦሳማ ቢን ላደንንም አክብረው የሰየሙ ሲሆን፣ ራስን በማጥፋት የሚፈጸሙ ጥቃቶችንም ደግፈዋል። ሊቀ ጳጳሷ በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ከተነሳው ተቃውሞ በኋላ 17 ሴፕቴምበር ሽልማቱን ሽረዋል።

በላምቤዝ ቤተ መንግሥት የታተመ ፎቶግራፍ ሙላሊ ከአሽረፊ እንዲሁም የአሽረፊ ባለቤትና ልጅ መስለው ከሚታዩ ሁለት ሴቶች ጋር ቆመው እየተነሱ እንዳሉ ያሳያል። የሃይማኖት መሪው ባለቤት ሙሉ ጥቁር ቡርቃ ለብሳለች፤ ልጃቸው ደግሞ የፊት መሸፈኛ ለብሳለች። ላምቤዝ ቤተ መንግሥት አሽረፊን “በፓኪስታን የሃይማኖቶች መቻቻል አምባሳደር ሆነው ላከናወኑት ጉልህ ሥራ” ሲል አሞካሽቷቸዋል።

አሽረፊ የታሊባንን ሃይማኖታዊ መሠረት በከፍተኛ ደረጃ የቀረጸው የእስልምና ዲዮባንዲ ክፍል አባል ናቸው። የፓኪስታንን የስድብ ሕጎች መሻር የሚቃወመውን የፓኪስታን ዑለማ ምክር ቤት (Pakistan Ulema Council) ይመራሉ። እነዚህ ሕጎች በመቶዎች የሚቆጠሩ ክርስቲያኖች፣ አሕመዲያዎች፣ ሂንዱዎች፣ ሲኮችና ተሐድሶ አራማጅ ሙስሊሞች እንዲታሰሩና እንዲገደሉ ምክንያት ሆነዋል።

በ2012 ፖሊስ የአእምሮ ዝግመት ያለባት የ11 ዓመት ክርስቲያን ልጃገረድ ቁርዓንን አርክሳለች በሚል ከያዘ በኋላ አሽረፊ፣ የፓኪስታን ዑለማ ምክር ቤት “የስድብ ሕጉን በጥንቃቄና በአስተዋይነት መጠቀምን ይደግፋል፤ ነገር ግን ሕጉ በቀላል ምክንያቶች ወይም በዓለም አቀፍ ጫና እንዲሻር ፈጽሞ አይፈቅድም” ብለዋል። “ከስድብ ጋር የተያያዘው ሕግ ሊሻር ወይም ሊሻሻል አይችልም። ፓኪስታንን ወደ ሊበራል አገር ለመቀየር የሚደረግ ማንኛውም ሙከራ ይከሽፋል” ሲሉ አሽረፊ ተናግረዋል።

በስፋት በታወቀ ጉዳይ፣ የፓኪስታን ብቸኛ ክርስቲያን የመንግሥት ሚኒስትር የነበሩት ሻህባዝ ባቲ (Shahbaz Bhatti) በስድብ ወንጀል የሚጣለው የሞት ቅጣት እንዲሻር ካሳሰቡ በኋላ በ2011 በፓኪስታን ታሊባን ተገድለዋል። ከዚያ ቀደም ብሎ የፑንጃብ ገዥ የነበሩት ሳልማን ታሲር (Salman Taseer)፣ በስድብ የተከሰሰችውን ክርስቲያን ሴት አሲያ ቢቢን (Asia Bibi) በመከላከላቸው በራሳቸው ጠባቂ ተገድለዋል።

በ2023 በፑንጃብ ጃራንዋላ ሁለት ክርስቲያን ነዋሪዎች ላይ የስድብ ክስ ከቀረበ በኋላ 1,200 ሰዎች ያሉት ሕዝብ 22 አብያተ ክርስቲያናትን በእሳት አቃጥሎ 91 የክርስቲያኖች መኖሪያ ቤቶች፣ የንግድ ተቋማትና መቃብሮች ላይ ጥቃት አድርሷል። አሽረፊ “አጥቂዎቹ አሳፍረውናል” በማለት ይቅርታ ጠይቀዋል።

“ሊቀ ጳጳሳት ሙላሊ ከዚህ የባሰ ሁኔታን ያላገናዘበ ምርጫ ሊያደርጉ አይችሉም ነበር” ሲሉ ብሪታኒያዊት-ፓኪስታናዊቷ የሴቶች መብት ተሟጋች ኑሪያ ካን (Nuriyah Khan) ተናግረዋል። “የፓኪስታን ክርስቲያኖች አሽረፊ በግልጽ በሚደግፏቸው የስድብ ሕጎች ሥር ይኖራሉ። እርሳቸው ሕጎቹ አላግባብ መዋላቸውን እቃወማለሁ ቢሉም፣ በፓኪስታን ያለው እውነታ ግን ክስ መቅረብ ብቻ የሰውን ሕይወት ሊያሳጣ የሚችልበት ነው።”

ካን፣ በስድብ ከተከሰሱ በኋላ ተደብድበው በሕይወት እያሉ የተቃጠሉትን ወጣት ክርስቲያን ባልና ሚስት ሻማ ቢቢንና ሻህዛድ መሲህን (Shama Bibi and Shahzad Masih) ጉዳይ ጠቅሰዋል። “ሻማ ነፍሰ ጡር ነበረች። ሊቀ ጳጳሷ ይህን አይተው እነዚህን ሕጎች የሚከላከል ሰው የ‘ሃይማኖቶች መቻቻል’ ሽልማት ይገባዋል ብለው እንዴት ሊወስኑ እንደቻሉ ሊገባኝ አልቻለም” ብለዋል።

“በሴቶችና በሕፃናት ላይ ያላቸው ታሪክም ተመሳሳይ ምርመራ ይገባዋል። አሽረፊ የፓኪስታን የእስላማዊ ርዕዮተ ዓለም ምክር ቤት (Council of Islamic Ideology) አባል በነበሩበት ወቅት ምክር ቤቱ ለጋብቻ ዝቅተኛ ዕድሜ የሚወስኑ ሕጎች ከእስልምና ውጭ ናቸው ሲል አውጇል” ሲሉ የርዕዮተ ዓለም መከላከያ ተቋም (Ideological Defense Institute) ባልደረባና የእስላማዊ ሕግ ባለሙያ የሆኑት ካን ተናግረዋል።

“የስድብ ሕጎች ፓኪስታንን ጨምሮ በበርካታ ሙስሊም አገሮች ክርስቲያኖችን ለማሳደድ ለአሥርት ዓመታት ሲያገለግሉ ቆይተዋል” ሲሉ የሬጀንት ዩኒቨርሲቲ የእስራኤል ኢንስቲትዩት ዳይሬክተር ኤ.ጄ. ኖልቴ (A.J. Nolte) ተናግረዋል። “በፓኪስታን ክርስቲያን ልጃገረዶች በመደበኛነት ለሕፃናት ጋብቻ ይገደዳሉ። የካንተርበሪ ሊቀ ጳጳሳት የእነዚህን ተግባራት ደጋፊ ሰውን ለማክበር መምረጣቸው በጣም አሳሳቢ ነው።”

በጁላይ 2026 የወጣ የእንግሊዝ የአገር ውስጥ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ሪፖርት የስድብ ሕጎች የሞት ቅጣት ሊያስከትሉ እንደሚችሉ አመልክቷል። በ2024 በስድብ ሕጎች ከተከሰሱ 344 ሰዎች መካከል 20 ክርስቲያኖች የነበሩ ሲሆን፣ በ2023 ከተከሰሱ 329 ሰዎች መካከል ደግሞ 11 ነበሩ። ሪፖርቱ ቢያንስ ዘጠኝ ክርስቲያኖች ታስረው የሞት ወይም የዕድሜ ልክ እስራት ፍርድ እንደተበየነባቸው፣ ሌሎች ዘጠኝ ደግሞ በእስር ላይ እንደሚገኙ ገልጿል።

አሽረፊ ለጥቃት የሚሰጡት ድጋፍም አዲስ አይደለም። ብሪታኒያ በ2007 ለሳልማን ሩሽዲ የፈረሰኝነት ማዕረግ ስትሰጥ፣ አሽረፊ የ9/11 ጥቃቶችን ያቀነባበረውን ሰው በማክበር ምላሽ ሰጥተዋል። “የብሪታኒያ መንግሥት ለሰዳቢው ሩሽዲ የ‘ሰር’ ማዕረግ ለመስጠት ከወሰነ በኋላ፣ ለኦሳማ ቢን ላደን የሰይፉላህ [የአላህ ሰይፍ] ማዕረግን በመስጠታችን ደስተኞች ነን” ሲሉ አሽረፊ ተናግረዋል። በ2013 አሽረፊ “በአፍጋኒስታን ራስን በማጥፋት የሚፈጸሙ ጥቃቶች ሕጋዊ ናቸው፤ ምክንያቱም የኔቶ ወታደሮች አገሪቱን የወረሩ ወራሪዎች ናቸው” ብለው ነበር፣ በኋላ ግን ጋዜጠኞች አስተያየታቸውን ከአውድ ውጭ እንደወሰዱት ተናግረዋል። ሊቀ ጳጳሷ አሽረፊን በሚመረምሩበት ወቅት እንዲህ ያሉ ይፋዊ መግለጫዎችን በመዘንጋታቸው፣ እንዲህ ዓይነቱን ሽብርተኝነት ምክንያታዊ እንደሚያደርጉና እንደሚቀበሉ ያስመስላል። አሽረፊ እስራኤልን የሚጎበኙ ፓኪስታናውያን “የሙስሊም ኡማን ልብ ስለጎዱ” መንግሥት እንዲከሳቸው ጥሪ አቅርበዋል።

ሙላሊ ፓኪስታን የእስራኤልን “ሕገ ወጥ መንግሥትነት” እውቅና መስጠቷን ለሚቃወም የሃይማኖት መሪ ሽልማቱን መስጠታቸው፣ የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን እስራኤልን የአይሁድ የበላይነት መንግሥት ናት ሲል የሚኮንነውንና የሐማስን 7 ኦክቶበር 2023 የአይሁዳውያን ጭፍጨፋ የሚከላከለውን የፍልስጤም ካይሮስ II ሰነድ ማጽደቁን ተከትሎ ከአይሁድ ማኅበረሰብ ጋር ከገቡበት ቅራኔ በኋላ መሆኑ አነጋጋሪ መሆኑ ተገልጿል።

“ሙላሊ ስለሴቶች መብትና ተጋላጮችን ስለመጠበቅ ብዙ ይናገራሉ። ሆኖም በፓኪስታን መብታቸው በየጊዜው ለሃይማኖታዊ ሥልጣን የሚሠዋባቸውን ክርስቲያኖችና ሴቶች ጨርሶ ሳያስቡ ኃይለኛ የሃይማኖት መሪን ለማክበር መርጠዋል” ሲሉ ካን አማርረዋል። “ግብዝነቱን ለማየት አያዳግትም። ይህን ‘የሃይማኖቶች መቻቻል’ ብሎ መጥራት ለቃሉ ማላገጥ ነው።”

ላምቤዝ ቤተ መንግሥት ቀደም ሲል ለአሽረፊ ተደርጓል የተባሉና በበይነ መረብ ሲዘዋወሩ ስለነበሩ አስተያየቶች እንደሚያውቅና ጉዳዩን በአስቸኳይ እየመረመረ እንደሆነ ገልጾ ነበር። በኋላም አሽረፊ ቀደም ሲል የሰጧቸው አስተያየቶች ወደ ብርሃን መምጣታቸውን ጠቅሶ፣ ይህም ላምቤዝ ቤተ መንግሥት ውሳኔውን እንዲያጤንና ሽልማቱን እንዲሽር እንዳደረገው የሚገልጽ መግለጫ አውጥቷል።