ኢራን አውሮፓን እንደምታጠቃ ዛተች

በ31 ኦክቶበር 2026 ከፍተኛው መሪ ሞጅታባ ኻሜኒ (Mojtaba Khamenei) ከጦር ኃይሎች ከፍተኛ አዛዦች ጋር መገናኘታቸውንና አውሮፓን እንዲመቱ መመሪያ መስጠታቸውን ሪፖርቶች አመልክተዋል። ኻሜኒ ለአዛዦቻቸው “ከፍተኛውን የመከላከል አቅም” እንዲጠቀሙ የነገሯቸው ሲሆን፣ ማንኛውንም ዛቻ “በፈጣን ምላሽና ያለ ምንም የጂኦግራፊ ገደብ” እንዲመክቱ አዘዋቸዋል። ወዲያውኑም የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን ወደ ተመሳሳይ የንግግር ነጥቦች ተሻግረዋል።

አርታዒውን ከፍተኛው መሪ የሚሾምለት ኬይሃን (Keyhan) የተባለው ጋዜጣ፣ የኢራን ሊሆኑ የሚችሉ ዒላማዎች ከመካከለኛው ምሥራቅ በላይ እንደሚዘልቁና “የአውሮፓን ልብ” እንደሚጨምሩ ጽፏል። የኢራን ሚሳኤሎች እስከ 3,000 ማይል ርቀት ያሉ የኔቶ ጦር ሠፈሮችን ሊደርሱ እንደሚችሉም አክሏል። ሰፊ ሥርጭት ያለው ሃምሻህሪ (Hamshahri) የተባለው ጋዜጣም ይህን አመለካከት አስተጋብቶ፣ ኢራን የምታከናውነው ጥልቅ ጥቃት የአሜሪካ ጦር የአቅርቦት መስመሮችን እንደሚያውክ ጠቁሟል።

ከአሜሪካ የመካከለኛ ዘመን ምርጫዎች በኋላ አዲስ ግጭት ሊነሳ የሚችል ዕድል እየጨመረ በመምጣቱ፣ ባለሥልጣናት እነዚህን ዛቻዎች የበለጠ ግልጽ በሆነ ድምፅ እያነሱ መሆናቸው ተገልጿል። የአሊ ወንድም የሆኑት፣ እስከ ተገደሉበት ድረስ የከፍተኛው ብሔራዊ የደኅንነት ምክር ቤት ጸሐፊ ሆነው ያገለገሉት መሐመድ-ጀዋድ ላሪጃኒ (Mohammad-Javad Larijani) እና የሙሳለሓ ምክር ቤት (Expediency Council) ሊቀ መንበር የሆኑት የሳዴቅ ላሪጃኒ ወንድም፣ “ኢራን ከጀርመን፣ ከአልባኒያ ወይም ከእንግሊዝ ከሚገኙ የአሜሪካ ጦር ሠፈሮች ብትጠቃ፣ እነዚህ ሠፈሮች ሕጋዊ ዒላማዎቻችን ይሆናሉ” ብለዋል።

የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በቃለ መጠይቅ ወቅት እንደተናገሩት፣ ኢራን ራሷን ለመከላከል የአሜሪካ ጦር ሠፈሮችን ከማጥቃት ወደኋላ አትልም፤ ሆኖም የትኛውን ክልል እንደሚመለከት አልገለጹም። በተጨማሪም ጉዳዩን ከቆጵሮሳዊው አቻቸው ኮንስታንቲኖስ ኮምቦስ (Constantinos Kombos) ጋር መወያየታቸውን ጠቅሰው፣ እሳቸውም የብሪታንያ መንግሥት በቆጵሮስ የሚገኙ ጦር ሠፈሮቹን በኢራን ላይ ለሚፈጸም ጥቃት እንዳይጠቀምባቸው እንደነገሩት ማረጋገጣቸውን አስታውቀዋል። ጽሑፉ አራግቺ በጁላይ 2026 ለእንግሊዝና ለቡልጋሪያ አሜሪካ የእነሱን ጦር ሠፈሮች ብትጠቀም የአጸፋ እርምጃ እንደሚገጥማቸው ማስጠንቀቃቸውን አመልክቷል።

ሌሎች ባለሥልጣናት፣ የፓርላማ አባላትና የቀድሞ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩትና ወደ ፓርላማ አባልነት የተሸጋገሩት መኑቸህር ሞታኪ (Manuchehr Mottaki)፣ ተመሳሳይ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል።

ኢራን ይህን ዘዴ የምትጠቀመው የአሜሪካን አጋሮችና ወዳጆች እንደገና ግጭት እንዳይቀሰቀስ የሚወተውቱ ወገኖች እንዲሆኑ ለማድረግ ነው። በመካከለኛው ምሥራቅ በሚገኙ የአሜሪካ ጦር ሠፈሮች ላይ ደረሰ የተባለው ጉዳትና የመከላከያ ሚሳኤሎች ክምችት ማነስም ኢራን የአሜሪካን የጦርነት ጥረት በከፍተኛ ሁኔታ ልትጎዳ እንደምትችል እንድታምን ያበረታታታል። በኦፕሬሽን ኢፒክ ፊዩሪ (Operation Epic Fury) ወቅት ኢራን ወደ 2,500 ማይል ርቀት ላይ የሚገኘውን የዲዬጎ ጋርሲያ ጦር ሠፈር መድረስ የሚያስችላትን አቅም አሳይታለች፤ ይህም ምናልባት ከባሊስቲክ ሚሳኤሎች በአብዛኛው ጊዜ በጣም ውድ የሚሆኑ የሲሞርግ (Simorgh) የጠፈር ማስወንጨፊያ በመጠቀም ሳይሆን አይቀርም።

እጥረት ችግር ሊሆን ይችላል። የኢራን የሚሳኤል ጥቃት ስልት ዒላማውን በብዛት ማጥለቅለቅ ሲሆን፣ የኢራን የመካከለኛ ርቀት ባሊስቲክ ሚሳኤሎች ክምችት የአሜሪካን መከላከያ ሚሳኤሎች ለማጥለቅለቅ የሚበቃ መሆን አለመሆኑ በይፋ አይታወቅም።

በኤፕሪል 2026 የተኩስ አቁም ስምምነት ከተደረሰ ወዲህ የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ጥበቃ ኃይል (IRGC) ባለሥልጣናት ኢራን በቀጣይ ግጭቶች አዳዲስ የጦር መሣሪያዎችን እንደምታስተዋውቅ ሲመጻደቁ ቆይተዋል። ከእነዚህ መሣሪያዎች አንዱ አውሮፓን ሊደርስ የሚችለው ጠጣር ነዳጅ የሚጠቀም የመካከለኛ ርቀት ባሊስቲክ ሚሳኤል የሆነው የኾራምሻህር-4 ማሻሻያ ሊሆን ይችላል፤ ይህም በእጅጉ ርካሽ ይሆናል። በመጀመሪያ ታዛቢዎች ኢራን በዲዬጎ ጋርሲያ ላይ የተጠቀመችው ይኸው መሣሪያ እንደሆነ ያምኑ ነበር።

የኢራን ቁማር አስከፊ ውጤት ሊያስከትልባትም ይችላል። የአውሮፓ ልሂቃንና ሕዝብ የኢራንን ጦርነት ሲቃወሙ ቆይተዋል፤ ሆኖም የራሳቸውን ደኅንነት አሳልፈው በመስጠት ዋጋ አይደለም። ኢራን ለጎረቤቶቿ ብቸኛዋ ስጋት በሆነችበት መካከለኛው ምሥራቅ ከሚታየው በተለየ፣ ለአውሮፓ ዋነኛ ስጋት የሆነችው ሩሲያ ናት። በመሆኑም የአውሮፓ መንግሥታት የአሜሪካን መውጣት መቋቋም አይችሉም። በግዛታቸው ላይ ጥቃት ከደረሰባቸውና እንደ እርምጃ አሜሪካን ወይም ኢራንን ማቋቋም የሚል ምርጫ ከገጠማቸው፣ ለሩሲያ የጦር መሣሪያ አቅራቢም በሆነችው በኢራን ላይ አጸፋ መመለስን ሊመርጡ ይችላሉ። የኢራን እብሪት፣ የአውሮፓ መንግሥታት እንደ አረብ መንግሥታት ተመሳሳይ አካሄድ ይከተላሉ እና ሁሉንም ወገን ለማስታረቅ ይሞክራሉ ከሚል የተሳሳተ ግምት የመነጨ ሊሆን ይችላል።